Nuhou Leta 5854-038
ʻO ka makahiki 2 o ka pōʻai Sābati 4
Ka makahiki 23 o ka Iubile 120th
ʻO ka lā 14 o ka malama 10 5854 mau makahiki ma hope o ka hana ʻana iā ʻAdamu
ʻO ka 10 o ka mahina i ka makahiki ʻelua o ka pō ʻehā Sābati
ʻO ka 4th Sabbatical Cycle ma hope o ka 119th Iubile Cycle
Ka Kaapuni Sabati o ka pahikaua, ka wi, a me ka mai ahulau
Dekemaba 22, 2018
Shabbat Shalom i ka ʻohana aliʻi o Iēhova,
Na Kahu Ekalesia
Hōʻike ka noiʻi ʻo Barna iā mākou he 75 mau hale pule i kēlā me kēia pule e pani i ko lākou mau puka ma USA. ʻO kekahi noiʻi e haʻi mai iā mākou e haʻalele nā Pastor 1500 i ka hana i kēlā me kēia mahina ma muli o ka hemahema o ka pono, puhi a me ka paio i kēia manawa i kā lākou mau hale pule. A ʻo 2.7 miliona mau kānaka e haʻalele i kā lākou mau hale pule i kēlā me kēia makahiki.
E hauʻoli wau i ka ʻike ʻana iā lākou e haʻalele i ke aʻo wahaheʻe a laila hoʻomaka e mālama i ke Torah akā naʻe, ʻaʻohe o mākou 2.7 miliona e lawe ana i ke Torah i kēlā me kēia makahiki e kūʻē i kēia nalu.
Kūleʻa kēia mau helu. ʻO ka awelika o ka poʻe i hele i kēlā me kēia hale pule he 89 mau kānaka a ua koi kēia i ka nui o kēia mau kahu e lawe i kahi hana piha a hapa manawa paha ma waho o kā lākou hale pule. Hōʻike kēia mau helu i nā hale pule ma USA. ʻO nā helu ma waho o USA, a puni ka honua, ʻoi aku ka kiʻekiʻe. He mea kupanaha anei ka pani ana o keia mau halepule i ko lakou mau puka, no ka mea, ua pau na Kahunapule i ke ahi, ua pilikia, a ua nele loa i ka manawa e pule ai, e ao ai, e hooponopono ai i ko lakou manao, a e hoomakaukau no ka haiolelo pule. Ke pani nei lākou i nā puka ma muli o ka nele o ka manawa me ko lākou ʻohana ma muli o ke koi o ka poʻe a lākou e lawelawe ai a me kā lākou mau hana ma waho o ka ʻoihana. Ua koi ʻia lākou e nānā ma waho o ka hale pule no nā hana e koi nui ana i ko lākou manawa, no ka nele o ke kālā.
Ke pāʻani nei kēia mau mea āpau i kēlā me kēia kahunapule a me nā hui pule i ko lākou hoʻāʻo ʻana e hiki i ko lākou kaiāulu me ka ʻeuanelio. Hoʻopilikia kēia i ka manaʻoʻiʻo o ke kahunapule, ko lākou male ʻana a me ko lākou kāhea ʻana.
ʻO kekahi koho balota hou i mālama ʻia e nānā ana i ka nui o nā hola a ke kahunapule e hoʻomākaukau ai i kāna haʻiʻōlelo, ua hōʻike ʻia ka poʻe i hana ʻole ma waho o ka hale pule a he mau kahu pule i ka manawa piha he 13 mau hola a ʻoi aʻe ma ka haʻiʻōlelo o kēlā me kēia pule. ʻO ka poʻe i hoʻopaʻa i ka manawa piha a hapa manawa paha ma waho o ka hale pule, ua hoʻolimalima lākou ma lalo o 12 mau hola i kēlā me kēia pule ma ka haʻiʻōlelo pule. Ma muli o ka liʻiliʻi o kona manawa e aʻo a hoʻomākaukau ai no ka haʻiʻōlelo o kēlā me kēia pule e hiki mai ana.
Lawe kēia iā mākou i sightedmoon.com. I ka makahiki 2005, ʻo wau wale nō ke hoʻāʻo nei e hoʻopuka i kēia memo ma o ka ʻōlelo waha i nā hui like ʻole. A laila ua kōkua ʻo Richard O'Donnell iaʻu e hoʻokumu i ka pūnaewele mua ma 2006 a ua ulu mākou. Ua hoʻomaka wau e kākau i kēlā me kēia pule no ka pūnaewele puni honua e hoʻomaka ana i ka makahiki 2007 a ua hana i ka huakaʻi ʻōlelo wānana i ka makahiki 2008. Ke ulu mālie nei ka ʻōlelo o nā makahiki Sābati a me ka Iubile ma ka waha. Ua hui pū ʻia me ke kūʻē ʻana mai ke alakaʻi Messianic. 2010, 2013, 2014 ua paʻi mākou i nā puke e kōkua i ka wehewehe ʻana i kēia aʻo ʻana i nā kikoʻī hou aʻe a ua ulu hou mākou.
I loko o kēia manawa ua lilo ʻo Laura Skeahan i mea kōkua noʻu e kōkua ana i ka hoʻonohonoho ʻana i kahi kamaʻilio kamaʻilio ma Texas a ma hope o kekahi mau makahiki ua nui loa ke koʻikoʻi o kēia hana a me kona ola, a laila komo ʻo Judith Dennis a hoʻonohonoho ʻo ia me 3 mau wahine ʻē aʻe i ka hanana i loko. 2013 kahi i hoʻopaʻa ai mākou i nā aʻo wikiō e pili ana i nā makahiki Sābati a me ka Iubile. Ke pani nei ʻo Richard i nā moʻolelo a pau koe wale nō ʻo sightedmoon.com a laila hele mai ʻo James Relf i kēia manawa a hoʻopakele iā sightedmoon.com mai ka hoʻopio ʻana i kā mākou pūnaewele a me kā mākou leka uila e nā poʻe ʻē aʻe a mākou i ʻike ai i ka makahiki 2013. me aʻu mai ka makahiki 2013. Ma hope o kekahi manawa, ua haʻalele ʻo Judith ma muli o ke koʻikoʻi a ua lawe ʻo Pauline Benjes a i kēia manawa ua haʻalele ʻo Pauline i hope a ua komo ʻo Jan Sytsma e kōkua. I nā makahiki i hala iho nei, ua piʻi aʻe ʻo Mike, ʻaʻole makemake e ʻike ʻia, e kōkua i ke kōkua ʻana i kēia hana.
Ua hāʻawi mai ʻo Iēhova i ke kālā a me nā kānaka e pono ai i ka manawa i makemake nui ʻia.
A laila ma 2015 ʻo Aike Messias lāua ʻo Telesphore Ntashimikiro i aʻo ʻia i nā aʻo Sābati a me Iubile a hoʻomaka e holo pū me ia i ko lākou mau ʻāina. Ua hōʻea kā mākou ʻōlelo i ke alakaʻi o kēia mau ʻāina ʻelua a ua kamaʻilio mākou ma ka TV a me nā lekiō ma ia mau ʻāina ʻelua. ʻO kēia mau kāne ʻelua me kā mākou kōkua ua hana i nā ʻōlelo hoʻolaha ma ko lākou ʻāina ponoʻī a i kekahi mau mea ʻē aʻe e aʻo ana i ka ʻōlelo o nā makahiki Sābati.
Nui nā manawa aʻu i makemake ai e hoʻopaʻa a pani i ka puka. He hui koʻu me nā limahana a ua kūʻai aku au ia mau mea a pau i kekahi mau makahiki i hala. Ke hoʻomau nei au i ka hana manawa piha a hoʻoikaika e hoʻolimalima manawa me kaʻu wahine a me kaʻu ʻohana. ʻOi aku hoʻi au ma mua o 13 mau hola i kēlā me kēia pule e hana ana i ka leka aʻe a me ka pane ʻana i nā leka uila a me ke kamaʻilio ʻana ma ke kelepona i ka poʻe pilikia a nīnau paha. ʻAʻole wau he kahunapule. Akā, aia ke koʻikoʻi o kēia hana e like me ka hōʻike ʻana o ka noiʻi.
Ma hope o ka hahau ʻana iā James i kā mākou hālāwai hope loa, ua hoʻomaka ʻo ia e haʻi i kāna mau aʻo ʻana iā mākou a e paʻi koke ʻia ma ʻaneʻi. ʻO ia nā mea āna i aʻo ai ma ʻApelika i nā ʻekalesia āna i kamaʻilio pū ai ma laila a ʻo ia nā ʻōlelo āna e kamaʻilio ai iā lākou e pili ana i kona wā e hoʻi mai ai ke hoʻonui mākou i ka loaʻa kālā e pono ai. ʻO James kaʻu papa kani mai ka makahiki 2013 i ko mākou hui ʻana ma ʻIseraʻela a ua lilo ʻo ia i hoaaloha hilinaʻi i kēia huakaʻi a ʻike iaʻu ʻaʻole like me kekahi. A ua haʻalele ʻo ia iaʻu i nā manawa he nui a ua makemake e haʻalele i nā mea ʻē aʻe.
Nui nā koi o kēia hana a ʻaʻole like ke kuleana me nā mea ʻē aʻe a mākou i hana ai. E like me kāu e ʻike maʻalahi ai mai nā ʻōlelo i kau ʻia, ʻāhewa ʻia mākou no ka mea a mākou e hoʻāʻo ai e hana a hoʻouka ʻia e ka poʻe mālama ʻole i ke Torah a me ka poʻe hana. Ua loaʻa iaʻu nā mea hoʻoweliweli make i ka wā ma mua i koʻikoʻi e kāhea aku i nā mākaʻi a i ka pule i hala ua loaʻa kaʻu hoʻoweliweli pahū mua. ʻAʻole naʻe i hilinaʻi ʻia. Ke noi aku nei mākou e hoʻomau ʻoe i ka pule no kēlā me kēia poʻe e kōkua i kēia hana. Manaʻo mākou e hana i kēia hana i ka manawa piha a i ka manawa like, ke kahaha nei mākou pehea e hiki mai ai inā hana. E ʻoluʻolu e pule iā Iēhova e hoʻopōmaikaʻi iā mākou a alakaʻi iā mākou a pau e hana i kāna hana ma kahi āna e makemake ai e hana.
Nehemia 13:10 Ua ʻike hoʻi au ʻaʻole i hāʻawi ʻia nā ʻāpana o nā Levi iā lākou, no laila ua holo kēlā me kēia o nā Levi a me ka poʻe mele i hana i ka hana i kāna ʻāina. A hele aku la au imua o na luna, a ninau aku la au, No ke aha la i haalele ai ka hale o ke Akua? A houluulu au ia lakou, a hoonoho ia lakou ma ko lakou wahi. A laila lawe mai ka Iuda a pau i ka hapaʻumi o ka ʻai, a me ka waina, a me ka ʻaila i loko o nā hale papaʻa. A hoonoho iho la au ia Selemia ke kahuna i mau mea waiwai, a me Zadoka ke kakauolelo, a me Pedaia no na Levi, a me Hanana, ke keiki a Zakura, ke keiki a Matania, no lakou; na hoahanau. E hoomanao mai oe ia'u, e ko'u Akua, no keia mea;
Ke Kaua o na Moi
Ua uhi mākou i ka mōʻaukala o ka mauna o ka luakini. Pono mākou e hana pēlā i mea e hōʻike aku ai iā ʻoe ʻaʻole i kūkulu ʻia ka luakini o Iēhova ma laila. ʻIke wau e huikau ana me nā ʻōlelo he nui me ka mana nui a me ka ʻole o nā ʻoiaʻiʻo. No laila ua hele mākou iā ʻoe ma kēlā moʻolelo a pau i kēlā me kēia pae, i hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo e pili ana a laila hoʻoholo i kāu hoʻoholo ponoʻī.
Inā he ʻoiaʻiʻo nā mea a pau aʻu i haʻi aku ai iā ʻoe e pili ana i ka Mauna Temepela, a laila ke waiho nei kēia iā mākou me ka nīnau, aia i hea ka luakini a Solomona i kūkulu ai?
Penei ka hoike ana o na mea pena kii o keia wa ia Ierusalema i na la o ka Iebusi. Ma keia kii, ke kapa nei lakou i ka mea i oleloia e na hoailona ma Ierusalema, o na pa ia a Nehemia i kukulu hou ai, a ma ka makou olelo hope i haiia mai ai, o ka Milo keia i hoopihaia e Solomona, aka, ke kapa nei lakou he pohaku Iebusa. hale kūkulu.
ʻO kēia ka "Jebusite Stone Structure i kā mākou ʻatikala hope a lākou i ʻōlelo ai he ʻāpana ia o ka Milo. Hōʻike ke kiʻi aʻe iā ʻoe i kona ʻano i ka wā i loaʻa mua ai.
A i kēia lā ua like kēia me kēia ke hele ʻoe ma ke kūlanakauhale ʻo David ka mākaʻikaʻi o nā ʻeli.
ʻO kā mākou Nupepa hope loa i kēia moʻo i kapa ʻia Ka Biyrah of The Bayith-The Rocks Are Crying Out i loko o nā manaʻo ua loaʻa iā mākou kahi wikiō i hoʻohui ʻia ma laila o kahi hālāwai ninaninau me Joseph Good e hōʻino ana i nā mea a mākou e kau nei i mua. Maikaʻi kēia a ʻo ka hao hoʻokala i ka hao. Ma ka wikiō ua ʻōlelo ʻo Mr. Good i nā ʻōlelo hou i ʻōlelo ʻia ua loaʻa ka Akra ma nā ʻeli kaʻa kaʻa ʻo Givati. A ʻo kēia ʻAcra kekahi ʻāpana o nā pā kaua i hoʻopili ʻia i ka hale Stepped Stone ma luna.
Eia nā kiʻi mai ka mea a lākou e ʻōlelo nei ʻo ia ka Acra. E nana ana ka mea mua i ka Akau i ka mauna luakini. Hiki iā ʻoe ke ʻike i ka Al Aqsa Mosque ma luna.
Lawe ʻia kēia kiʻi ma luna a me ke kiʻi aʻe e nānā ana i ka ʻākau.
Ke nānā nei kēia kiʻi i ke komohana akā i kēia, hiki iā ʻoe ke ʻike i ka Glacis, ʻo ia ka pali pōhaku e piʻi ana i ka pā paʻa i mea e pale aku ai i ka ʻenemi mai ke kau ʻana i nā alapiʻi ma laila e piʻi ai i ka pā.
A eia kekahi kiʻi hou e hōʻike ana i ka Glacis ma mua o ka hoʻomau ʻana i ka ʻeli. Ke nana nei keia i ka hikina ke ole au e kuhihewa.
E kū a noʻonoʻo ma ʻaneʻi no kekahi manawa. ʻO ke kūlanakauhale ʻo Dāvida, ma ke kiʻi ma lalo nei, aia ma ka ʻaoʻao ʻākau o kēia pā kaua e hoʻomalu ai i ka hale kiaʻi a ua hoʻopuni ʻia e nā puʻu pali ʻaʻole hiki iā ʻoe ke hoʻouka mai. ʻAʻole ʻike ʻia kēia pā pōhaku i ka pali a ʻaʻole ia e hoʻōki i kekahi mai ka hoʻouka ʻana. Akā…. Hiki iā ʻoe ke hoʻouka mai ka ʻĀkau a i ʻole ka ʻaoʻao hema o kēia kiʻi a ke piʻi nei ka Glacis i ka ʻaoʻao a lākou e hoʻouka ai. ʻO ka Glacis ma kēia kiʻi e hōʻike ana i ka pale ʻana mai kahi hoʻouka ʻana mai ke kūlanakauhale ʻo David. He poʻe mahalo nui ka poʻe kālaihonua a mahalo nui wau iā lākou a me ko lākou ʻike. Akā i kekahi manawa ke hoʻāʻo nei lākou e ʻimi i nā mea e kūpono i kā lākou kumumanaʻo. ʻAʻole wau i ʻike i kēia he Acra. ʻAʻole maopopo iaʻu he aha ia. Akā inā he Acra a laila ua hoʻolālā ʻia ke ala hewa no ka pale ʻana mai ka ʻākau. ʻO koʻu noʻonoʻo maʻamau wale nō ke kiki nei.
A ma lalo iho nei kekahi mele kiʻi o ke kūlanakauhale ʻo Ierusalema i ka lā Solomona.
Akā no ka hoʻomaopopo ʻana i ka mōʻaukala o Ierusalema pono ʻoe, pono ʻoe e hoʻi i ka hoʻomaka ʻana a laila e hele i mua me kēlā me kēia māhele hou o kāna mōʻaukala i mea e maopopo ai i kāu e ʻike nei i kēia lā. A ʻo ia ke kumu i hana ai mākou i kēia mau Leta Nupepa. No laila hiki iā ʻoe ke hoʻomaopopo inā ʻaʻole ʻoe e hele kino i laila.
Ma Genese, ua haiia mai ia kakou e noho ana o Aberahama ma na laau oka o Mamere kokoke i Heberona.
Gen 13:18 Na Aberama i hoonee i kona halelewa, a hele aku la a noho ma na laau oka o Mamere, aia ma Heberona, a malaila oia i kukulu ai i kuahu no Iehova.
ʻO Heberona kahi i noho mua ai ʻo Dāvida ma luna o ka ʻIseraʻela. Hookahi wale no kona hiki ana mai i Ierusalema.
Ma hope o iin Gen 14 aia kēia kaua me nā aliʻi ʻehā mai ka ʻĀkau mai a ua pio ʻo Lot. ʻO ka palapala ʻāina aʻe o ke ala a nā Mōʻī i hele ai i kā lākou hoʻouka kaua.
Gen 14:13 Hele mai la kekahi i pakele, a hai aku la ia Aberama ka Hebera, e noho ana ma na laau oka o Mamere ka Amori, ke kaikaina o Esekola a me Anera. He mau hoa pili keia no Aberama. A lohe o Aberama, ua lawe pio ia kona hoahanau, alakai aku la ia i kona poe kanaka i aoia, i hanau ma kona hale, 318 o lakou, a hahai aku la ia a hiki i Dana. A puunaue ae la ia i kona poe kaua e ku e ia lakou i ka po, oia a me kana poe kauwa, a luku aku la ia lakou, a hahai aku la ia lakou a hiki i Hoba, ma ka akau o Damaseko. A hoihoi mai la ia i ka waiwai a pau, a hoihoi mai la ia Lota i kona hoahanau, a me kona waiwai, a me na wahine a me na kanaka.
1 ʻO nā pūʻali Akau hoouka kaua ma ka hema ma ke awawa o Sidima ma ke alanui o ke Alii; hikina o ke Kai Make.
2 Hookuke lakou i ka poe kaua o ka hema o Ioredane i na lua ta ma ia wahi.
3 Hele mai la ka aoao akau, a hao i na kulanakauhale, a hoopio i ko lakou poe kanaka, ia Lota a me kona ohana. Ua hoʻomau ka neʻe ʻana i ka hema e hoʻokumu i ka mana ma ke ala e hiki aku ai i ʻEilat, ke Kaiʻula a me El-Paran.
4 Huli ae la na puali o Mesopotamia i ka akau e hoomau i ko lakou kaua hao wale ma ia aina, a nee aku i Kadesabarnea.
5 I keia manawa, aia ko lakou aoao mua ma kela aoao, ma ke komohana o ke Kaimake. Ua hoʻohana ʻo ʻAberahama i kāna mau mea āpau - kāna mau kauā 318 - e kaua no Lota. Hoʻomaka lākou i kā lākou ʻimi ʻana i nā Mōʻī ʻĀkau mai ka ʻaoʻao hema o Ierusalema.
6 I ko lakou hele ana i ka hale, ua hoopilikiaia lakou e Aberahama kokoke i Damaseko e ke kulanakauhale o Dana.
7 Hoomau aku la o Aberahama i ka nee ana o ka enemi ma ia ala, e hoouka aku ana i Hoba, ma ka akau o Damaseko, a lanakila i ko Kedorelaomera poe koa.He mea kupono ke manao, o ka wahi o keia hoohalua ana, o Barada Gorge, ma ke komohana akau o Damaseko, no ka mea, ma keia wahi e hui ai na alanui; ʻO kahi hoʻokahi kahi, i ke Kaua Honua Mua, Sepatemaba 1918, ua hoʻohālua a luku ʻia ka ʻEhā Pūʻali Tureke kaulana o Australian Mounted Division.
E heluhelu kakou i ke koena o keia moolelo no Aberahama.
Gen 14:17 Ma hope o kona hoʻi ʻana mai ka luku ʻana iā Kedorlaomera a me nā aliʻi me ia, hele akula ke aliʻi o Sodoma e hālāwai me ia ma ke awāwa ʻo Save, ʻo ia hoʻi ke awāwa o ke aliʻi. A lawe mai la o Melekisedeka ke alii o Salema i ka berena a me ka waina. (He kahuna ia na ke Akua Kiekie loa.) Hoomaikai mai la oia ia ia, i mai la.
"E hoʻomaikaʻi ʻia ʻo ʻAberama e ke Akua kiʻekiʻe loa,
Nona ka lani a me ka honua;
a e hoʻomaikaʻi ʻia ke Akua kiʻekiʻe loa,
ka mea i haawi mai i kou poe enemi iloko o kou lima.
Haawi aku la o Aberama ia ia i ka hapaumi o na mea a pau. I mai la ke alii o Sodoma ia Aberama, E haawi mai oe ia'u i kanaka, aka, e lawe oe i ka waiwai nou. I aku la o Aberama i ke alii o Sodoma, Ua hapai au i ko'u lima ia Iehova, i ke Akua kiekie loa, ka mea nona ka lani a me ka honua, i ole au e lawe i ke kaula, a me ke kaula kamaa, a me kekahi mea ou, o olelo mai oe. , Ua waiwai au ia Aberama. ʻAʻole au e lawe i kekahi mea ʻē aʻe, ʻo ka mea a ka poʻe ʻōpiopio i ʻai ai, a me ka ʻāpana o ka poʻe i hele pū me aʻu. E lawe ʻo ʻAnera, ʻEsekola, a me Mamere i kā lākou kuleana.
ʻO ke awāwa ʻo nā aliʻi, (ke awāwa ʻo Shaveh) ua kapa ʻia ʻo Dale nā aliʻi. ʻO kēia kahi i loaʻa ai i ke Aliʻi kāna mau kīhāpai i hoʻohāinu ʻia e ka wai mai ka pūnāwai ʻo Gihona. I kēia lā, ua ʻike ʻia kēia ʻo ke awāwa o Iehosapata, ua like loa me Iēhova Shaveh. Inā ʻoe e hoʻomanaʻo i kā mākou aʻo ʻana ma ka Threshold Covenant i loaʻa ma Ke Alaula Ula & Ka Puka, keia awawa o Iehosapata, ua kapaia hoi ke awawa o Kiderona, oia ka paepae. I ka wa i kaumahaia'i na keikihipa ma ka paepae, a hamoia ko lakou koko ma na lapauila a me na pani puka, a ohiia iloko o ke kiaha o ka paepae, pela i mohai aku ai o Iesu maluna o Kederona ma ka mauna o ka hewa.
ʻO kēia kahi i hana ʻia ai nā berita me ka mōhai o ke keiki hipa.
Ua hele ka māla aliʻi mai ka hema mai kahi i hui ai ʻo Kederona me ke awāwa Gehena a hiki i kahi i puka mai ai ʻo Gihona mai ke kūlanakauhale a kahe aʻe i Kiderona. Ina e mau ana kela Kihapai i keia la, ua like loa ia me keia palapala aina a me ke kulanakauhale hou.
E ku ana o Aberahama ma ke kahawai o Kederona, e kamailio pu ana me Melekezideka.
ʻO kēia ka manawa mua a mākou i lohe ai no ke kūlanakauhale ʻo Ieru, ʻo ia ka Kanaʻana no ke kūlanakauhale, ʻo Salema a ʻo Melekezideka ke aliʻi o Salema.
Melekisedeka
Ko Melekisedeka ko ha hingoa Kanana kuonga ko ia ko e “Ko hoku Tuʻi ko [ko e ʻotu] ko Setekí” pe “Ko hoku Tuʻi ko e Totonu” pea ko hono hingoa ko e Tuʻi ʻo Salemí, ʻoku ʻuhinga ia ko e “Tui ʻo e melinó. “ʻAʻole mākou i haʻi nui ʻia e pili ana i kēia Mōʻī. Akā ʻo ka huaʻōlelo no Preist he kôhên.
Heluhelu mākou ma ka Halelu 110 e pili ana iā ia
I mai la o Iehova i ko'u Haku, E noho oe ma ko'u lima akau, a hoolilo au i kou poe enemi i keehana wawae nou. Hoouna mai o Iehova i kou kookoo alii mai Ziona mai. E noho aliʻi ma waena o kou poʻe ʻenemi! E hāʻawi wale kou poʻe kānaka iā lākou iho i ka lā o kou mana, me nā ʻaʻahu hoʻāno; mai ka opu o ke kakahiaka, nau no ka hau o kou wa opiopio. Ua hoʻohiki ʻo Iēhova, ʻaʻole ia e hoʻololi i kona manaʻo, He kahuna mau loa ʻoe
mamuli o ke ano o Melekisedeka. Aia nō ʻo Iēhova ma kou lima ʻākau; E uhai oia i na'lii i ka la o kona inaina. E hoʻopaʻi ʻo ia i waena o nā lāhui kanaka, e hoʻopiha iā lākou i nā kupapaʻu; e uhaʻi ʻo ia i nā aliʻi
ma luna o ka honua ākea. E inu ia i ke kahawai ma ke ala; no laila e hoʻokiʻekiʻe aʻe ʻo ia i kona poʻo.
ʻO ke kauoha a Malki Tzedek a i ʻole ke Aliʻi o ka Pono e iho mai iā mākou mai hea mai. No ka lilo ʻana i Kohen, Kahuna Nui, pono ʻoe e lilo i keiki na ke Kohen. ʻO wai kēlā? Heluhelu mākou e pili ana i kahi Tzedek i hope ma Genesis 6.
Gen 6:6 A mihi iho la o Iehova i kona hana ana i ke kanaka ma ka honua, a ua kaumaha kona naau. ʻĪ maila ʻo Iēhova, E holoi aku au i ke kanaka aʻu i hana ai, mai ka ʻili o ka ʻāina, i ke kanaka a me nā holoholona, a me nā mea kolo, a me nā manu o ka lewa; no ka mea, ua mihi au i kaʻu hana ʻana iā lākou. Aka, loaa ia Noa ka lokomaikaiia mai imua o Iehova.
Noa a me ke Kaiakahinalii
Eia na hanauna o Noa. He kanaka pono o Noa, me ka hala ole i kona hanauna. Ua hele pu o Noa me ke Akua. Na Noa na keikikane ekolu, o Sema, Hama, a me Iapeta.
He kanaka pono o Noa, a ua alohaia oia e Iehova. ʻO ka huaʻōlelo Pono ka huaʻōlelo Tsad deek.
He 58 makahiki o Aberahama i ka make ana o Noa i ka makahiki 1831 BC. He 950 makahiki o Noa. Ua hūnā ʻo ʻAberahama i loko o ka hale o Noa mai iā Nimeroda ka mea i ʻimi e pepehi iā ia. ʻAʻole ʻoe i ʻike i kēlā? E kaʻana like kāua i kēlā moʻolelo iā ʻoe i kēia manawa.
Noa Aberahama a me Sema
ʻO ka moʻolelo o ʻAberama lāua ʻo Nimeroda ka moʻolelo kahiko o ka poʻe i koho e noho pono ma ka hahai ʻana i nā ʻaoʻao mau loa a me ka loli ʻole o Iēhova me ka poʻe i koho e kipi iā lākou e like me Nimeroda a me kona poʻe kānaka a pau.
ʻAʻole i ʻike ʻia e ʻAberama ua hoʻomaka kēia kaua hoʻomau ma waena o ka maikaʻi a me ka hewa i ka pō o kona hānau ʻana. Ua hoike mai o Iasera i ka akoakoa ana o Tera, ka makuakane o Aberama, a me kekahi alii o Nimeroda, ma kona hale i ka po i hanau ai o Aberama. Aia i laila “ka poʻe akamai a pau o Nimeroda (ke aliʻi o Babulona) a me kāna poʻe hoʻokalakupua.
Iasera 8:1 A i ka po i hanau ai o Aberama, hele mai la na kauwa a Tera, a me na kanaka akamai a pau o Nimeroda, a me kona poe hoowalewale, a ai iho la a inu ma ka hale o Tera, a olioli pu lakou me ia i ka la. ia po.
I ka manawa i hānau ʻia ai ʻo ʻAberama, ua pō a i ka hoʻi ʻana o nā mea a pau i ka home, ʻike lākou i kahi hanana ʻē ma ka lani.
Iasera 8:2 A i ka wa i hele aku ai ka poe akamai a pau a me ka poe kilo mai ka hale o Tera mai, alawa ae la ko lakou mau maka i ka lani ia po e nana i na hoku, a ike aku la, aia hoi, hele mai la kekahi hoku nui loa mai ka hikina mai. holo i ka lani, a moni iho la ia i na hoku eha mai na aoao eha o ka lani. Pihoihoi iho la ka poe naauao a pau o ke alii, a me kona poe hoowalewale i keia ike ana, a ua hoomaopopo ka poe naauao i keia mea, a ua ike lakou i ke ano o ia mea. ʻĪ aʻela lākou i kekahi i kekahi, ʻO kēia wale nō ka mea e hōʻike ai i ke keiki i hānau ʻia na Tera i kēia pō, e ulu aʻe ia a e hoʻohua nui, a e māhuahua, a e loaʻa iā ia ka honua a pau, ʻo ia a me kāna mau keiki kāne a mau loa aku. E pepehi ka hua i na'lii nui, a e ili ko lakou aina.
Mai ia pō mai, hoʻomaka ʻo Nimeroda, me kona ʻuhane kipi, e hoʻāʻo e pepehi iā ʻAberama. Pono kona makua kāne e hāʻawi iā Nimeroda i keiki hou e pepehi ma kahi o ʻAberama, a laila pono ʻo Tera e hūnā iā ʻAberama i loko o ke ana no nā makahiki he ʻumi o kona ola ʻana.
Iasera 8:35 Lawe malu aku la o Tera i kana keiki ia Aberama, a me kona makuwahine a me kona kahu, a huna iho la oia ia lakou iloko o ke ana, a lawe mai la oia i ka lakou ai na lakou i kela mahina. Me Aberama no o Iehova iloko o ke ana, a nui ae la ia: he umi na makahiki o Aberama iloko o ke ana;
Ma hope o ke ana, noho ʻo ʻAberama me Noa lāua ʻo Sema no nā makahiki he 39 a aʻo i nā ʻaoʻao o Iēhova. ʻAʻole ʻo ia i hahai i nā kānāwai, ka hoʻoponopono a me nā kānāwai i hāʻawi ʻia e Nimeroda a i kāna mau akua ʻē aʻe (nā luna kānāwai a me nā luna kānāwai).
Iasera 9:5 A i ko Aberama hele ana mai ke ana mai, hele aku la ia io Noa la a me kana keiki o Sema, a noho pu oia me lakou e ao i ke ao ana o Iehova a me kona mau aoao, aohe kanaka i ike i kahi i noho ai o Aberama, a malama o Aberama ia Noa. ʻO Sem kāna keiki no ka manawa lōʻihi. He kanakolukumamāiwa nā makahiki o ʻAberama ma ka hale o Noa, a ʻike ʻo ʻAberama iā Iēhova mai nā makahiki ʻekolu mai, a hele akula ʻo ia ma nā ʻaoʻao o Iēhova a hiki i ka lā o kona make ʻana, e like me kā Noa a me kāna keiki ʻo Sema i aʻo mai ai iā ia; A o na keiki a pau o ka honua ia mau la, hana hewa loa lakou ia Iehova, a kipi aku la lakou ia ia, a malama lakou i na akua e, a poina lakou ia Iehova nana lakou i hana ma ka honua. a hana iho la na kanaka o ka honua no lakou iho ia manawa, kela kanaka keia kanaka i kona akua; he akua laau a me ka pohaku hiki ole ke olelo, lohe, aole hoopakele, a malama na keiki a kanaka na lakou, a lilo lakou i akua no lakou.
I ka makahiki 49 o Aberahama, me ka manao ua palekana oia, hoi aku la ia i Tera a me ka hale o kona makuakane; aka, he nui na kii iloko ona. A i kekahi manawa, ke ʻike ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo, paʻakikī ke ʻae i ka hewa. A ʻike akula ʻo ʻAberama i nā kiʻi, hoʻohiki ihola ia i mua o Iēhova e luku iā lākou a pau ma mua o ka pau ʻana o nā lā ʻekolu; ana i hana ai.
ʻO ʻAberama lāua ʻo Nimeroda
I kona huhu, hai aku la o Tera ia Nimeroda i ka mea a kana keiki i hana'i. A i ka wā i alakaʻi ʻia ai ʻo ʻAberama i mua o Nimeroda, pāpā akula ʻo ia iā Nimeroda, ʻī akula,
Iāsera 11:55 Ke manaʻo nei anei ʻoe e hiki iā lākou ke hoʻopakele iā ʻoe a i ʻole hana i kekahi mea liʻiliʻi a nui paha, i hoʻokauwā aku ai ʻoe iā lākou? No ke aha lā ʻoe e ʻike ʻole ai i ke Akua o ke ao holoʻokoʻa, nāna ʻoe i hana, a nona ka mana e pepehi a mālama i ke ola? 0 ke alii naaupo, naaupo, auwe oe mau loa. Ua manao au e ao aku oe i kau poe kauwa i ka aoao pololei, aole nae oe i hana pela, aka, ua hoopiha oe i ka honua a pau i kou hewa, a me na hewa o kou poe kanaka i hahai i kou aoao.
Ua huhū ʻo Nimeroda iā ʻAberama a ʻike ʻo ia ua hoʻopunipuni ʻo Tera iā ia i nā makahiki he 49 i hala ma ka hāʻawi ʻana iā ia i keiki hou e pepehi ai, huli aʻe kona huhū iā Tera. Aka, ua makau o Tera a me ka hoopunipuni e hoopakele i kona ola; Ua hewa ʻo ia i kāna keiki ʻo Harana no ka hāʻawi ʻana iā ia i ka manaʻo e pani i kahi keiki hou ma kahi o ʻAberama. Kiola ʻia ʻo ʻAberama lāua ʻo Harana i loko o ka umu ahi a nānā nā kānaka a pau o ka ʻāina. Ua make koke ʻo Harana akā hele ʻo ʻAberama i waena o ka lapalapa e ʻike ai nā mea a pau. Ma hope o nā lā 3, lawe ʻia ʻo ʻAberahama a hoʻonani ʻia me ka hanohano nui. He kiʻi aka paha kēia o nā hoʻoilina o ʻAberahama i nā lā hope ma hope. ʻO ka poʻe hewa e nānā ana e ʻike iā ʻAberama e luku ʻia, e luku ʻia lākou iā lākou iho i ke ahi a e hoʻopakele hou ʻia nā hoʻoilina pono o ʻAberahama a me ko lākou mau ʻohana mai ke ahi.
Iasera 12:37 A ʻo ke aliʻi, nā aliʻi, a me nā kānaka o ka ʻāina, i ko lākou ʻike ʻana ua hoʻopakele ʻia ʻo ʻAberama mai ke ahi mai, hele mai lākou a kūlou i lalo iā ʻAberama. ʻĪ akula ʻo ʻAberama iā lākou, Mai kūlou ʻoukou i lalo iaʻu, akā, e kūlou ʻoukou i ke Akua o ke ao nei, nāna ʻoukou i hana, a e hoʻokauwā aku nāna, a e hele ma kona ʻaoʻao; Oia ka mea nana i hana na uhane a me na uhane o na kanaka a pau, a nana i hana i ke kanaka iloko o ka opu o kona makuahine, a nana hoi i hoopuka mai i ke ao nei, a nana no e hoopakele i ka poe paulele ia ia mai na eha a pau. A he mea kupanaha loa keia i na maka o ke alii a me na'lii, ua hoopakeleia o Aberama mai ke ahi mai, a ua puhiia o Harana; a hāʻawi maila ke aliʻi iā ʻAberama i nā makana he nui, a hāʻawi akula ʻo ia iā ia i kāna mau poʻo ʻelua o ka hale o ke aliʻi; Oni ka inoa o kekahi, a o Eliezera ka inoa o kekahi. A hāʻawi maila nā aliʻi a pau, nā aliʻi a me nā kauwā i nā makana he nui, i ke kālā, i ke gula, a me ka momi: a hoʻokuʻu akula ke aliʻi a me kāna mau aliʻi iā ia, a hele akula ia me ka maluhia. Hele aku la o Aberama mai ke alii aku me ka maluhia, a nui na kauwa a ke alii i hahai ia ia, a hui pu me ia ekolu haneri kanaka. Hoi aku la o Aberama ia la, a hoi aku la i ka hale o kona makuakane, oia me na kanaka i hahai ia ia: a malama o Aberama ia Iehova i kona Akua i na la a pau o kona ola ana, a hele no ia ma kona aoao, a hahai i kona kanawai. Mai ia la mai, hoohuli ae la o Aberama i na naau o na keiki a kanaka e malama ia Iehova.
ʻO ka lua kēia o ka hoʻāʻo ʻana o Nimeroda e pepehi iā ʻAberama.
ʻO ka inaina ma waena o ʻAberama lāua ʻo Nimerod he kiʻi aka o ka mea e hiki iā mākou ke manaʻo i nā lā hope e hiki mai ana. I ka hanau ana o Aberama, hai mai na hoku i ka lukuia o Nimeroda kipi a me kona aupuni o Babulona.
ʻElua makahiki ma hope o ka hoʻopakele hou ʻia ʻana o ʻAberama ma ka hana mana, i kēia manawa mai ka umu ahi o Nimeroda, ua moeʻuhane ʻo Nimeroda.
Iasera 12:47 A moe ihola ke aliʻi i ka hāʻule ʻana o kona poʻe koa a pau i loko o kēlā muliwai a make, a holo akula ke aliʻi me nā kānaka ʻekolu ma mua ona, a pakele akula ia. Nana mai la ke alii i keia poe kanaka, a ua aahuia lakou i na aahu alii e like me na aahu o na'lii, a me ka nana aku a me ka hanohano o na'lii. …
Kaumaha iho la ke alii i keia ike ana, a ala ae la ia mai kona hiamoe ana, a pihoihoi iho la kona uhane; a he mea weliweli loa ia.
Ma hope o kēia moe, manaʻo hou ʻo Nimeroda e pepehi iā ʻAberama. ʻAʻole naʻe ʻo Tera (ka makua kāne o ʻAberama) e lilo i keiki kāne hou a lawe i ka ʻōlelo aʻoaʻo a ʻAberama, Noa a me Sema a holo i Babulona e hoʻopakele i ke ola o ʻAberama a i kona ola ponoʻī. Hele lakou i Kanaana, a hiki wale i Harana. Mai keia wahi i haalele ai o Aberama ia Harana a hele aku i Kanaana no ka lua o ka manawa. ʻO kēia kahi a mākou e hālāwai ai me ʻAberama, kēia kanaka kupaianaha 75 makahiki o Iēhova, no ka manawa mua ma Genese.
I mai la o Iehova ia Aberama, E hele aku oe mai kou aina aku, mai kou ohana aku, a mai ka hale o kou makuakane aku, i ka aina a'u e hoike aku ai ia oe. E hoolilo au ia oe i lahuikanaka nui; E hoʻomaikaʻi aku au iā ʻoe, a e hoʻonui i kou inoa; a e lilo ʻoe i mea hoʻomaikaʻi. E hoʻomaikaʻi aku au i ka poʻe e hoʻomaikaʻi aku iā ʻoe, a e hōʻino aku au i ka mea hōʻino iā ʻoe; a iā ʻoe e hoʻopōmaikaʻi ʻia ai nā ʻohana a pau o ka honua. Hele aku la o Aberama e like me ka Iehova i olelo mai ai ia ia, a hele pu aku la o Lota me ia. He kanahikukumamalima na makahiki o Aberama i kona haalele ana ia Harana. ( Kan. 12:1-4 )
I loko o ka makahiki, no ka nui o ka waiwai i loaʻa iā ʻAberama lāua ʻo Lota, ua ʻike ʻo ʻAberama ʻaʻole hiki iā lāua ke noho pū no ka nui o nā wahi e pono ai no kā lāua holoholona a me nā hale lole. No laila kaʻawale ʻo Lota mai ʻAberama aku a noho ma ka pāpū hua nui o Ioredane.
Iasera 15:42 Akā, ke noi aku nei au iā ʻoe e hoʻokaʻawale mai oʻu aku nei, e hele ʻoe e koho i kahi e noho ai ʻoe me kāu mau holoholona a me nā mea a pau āu, akā e mālama iā ʻoe iho ma kahi mamao mai oʻu aku nei, ʻo ʻoe a me kou ʻohana. Mai makau oe i ka hele ana mai o'u aku nei; A pau ka ʻōlelo ʻana a ʻAberama i kēia mau ʻōlelo iā Lota, ala aʻela ʻo Lota, a ʻalawa aʻela kona mau maka ma ka pāpū ʻo Ioredane.
Aka, iloko o na makahiki he 800,000 kanaka mai ka akau mai, i alakaiia e Kedorelaomera, ke alii o Elama, a me na alii e ae ekolu, o Amerapela (aka Nimeroda) ke alii o Sinara, hele mai i Sodoma a kuhikuhi i ka hema a me ka hikina. I ko lakou hele ana ma ka hema, hao lakou, pepehi, a lawe hou i na kulanakauhale malalo o Kedorelaomera.
Iasera 16:2 A pii aku la keia mau alii eha me ko lakou poe hoomoana a pau, ewalu haneri tausani kanaka paha, a hele aku la lakou e like me lakou, a pepehi aku la i na kanaka a pau i loaa ia lakou ma ko lakou alanui.
I ka makahiki umikumamaha, hele mai la o Kedorelaomera, a me na'lii pu me ia, a kaua aku la i ka Repaima ma Aseterota Karanaima, a me ka Zuzima ma Hama, a me ka Emima ma Save Kiriataima, a me ka Hori ma ko lakou mauna o Seira, a hiki i Eleparana. ma ka waonahele. A laila, hoʻi lākou, a hiki i ʻEnemispata, ʻo ia ʻo Kadesa, a luku akula i ka ʻāina a pau o ka ʻAmeleka, a me ka ʻAmora i noho ma Hazezona Tamara. ( Kan. 14:5-7 )
ʻO Melekisedeka ʻo Sema
Loaʻa iā mākou kēia mau memo mai William F. Dankenbring
Owai keia kanaka nui nana i hoopomaikai ia Aberahama?
ʻO ka puke a Iasher, ʻo ia ka puke Iudaio kahiko ma waho o ka Baibala, e pili ana i nā haneli mau makahiki ma mua o Kristo a ma mua paha, ʻōlelo ʻia:
“A o Adonizedeka ke alii o Ierusalema, oia o Sema, hele aku la ia me kona poe kanaka e halawai me Aberama a me kona poe kanaka, me ka berena a me ka waina, a noho pu iho la lakou ma ke awawa o Meleka. Pea naʻe tāpuakiʻi ʻe ʻAdonizedeka ʻa ʻĒpalahame, pea naʻe foaki ʻe ʻĒpalahame ʻa e vaʻeʻofulu mei he meʻa kotoa pē naʻá ne ʻomi mei he kovi ʻa hono ngaahi fili, he ko e taulaʻeiki ʻa ʻAdonizedeka ʻi he ʻao ʻo e ʻOtua” (Sēsela 16:11–12).
ʻO Sema, ʻoiaʻiʻo, ʻo ia ke keiki hānau mua a Noa nāna i mālama i ka ʻoihana kahuna nui ma ka ʻōnaehana patriarchal, ma mua o ka ʻoihana kahuna Levi.
I ka wā makua kāne, ʻo ke keiki hiapo ke "kāhuna" o ka ʻohana, a ʻo ke keiki mua a ke keiki mua, mai Seta, ke keiki a ʻAdamu, ʻo ia ke "kāhuna nui" a i ʻole "kāhuna nui" ma ka honua. ʻO nā kānaka pono o ke Akua, nā mamo mai ʻAdamu, ʻo “ke aliʻi a me ke kahuna” i kēlā hanauna i kēia hanauna – Seta, ʻEnosa, Kainana, Mahalalela, Iareda, ʻEnoka, Metusela, Lameka, a me Noa. A laila, hele akula ka ʻoihana kahuna nui iā Sema, ma hope o ke Kahinaliʻi a me ka make ʻana o Noa, kona makua kāne. No laila, he aliʻi ʻo Sema no ka "pono" - "Melekizedeka" - a he aliʻi o ka "maluhia" - "Salema," e hōʻike ana i ke kūlanakauhale ʻo Ierusalema.
ʻOku pehē ʻe Unger's Bible Dictionary, “ʻI he kuonga ki muʻa ʻo Mōsai, naʻe maʻu ʻa e lakanga ʻo e taulaʻeikí ʻe he tamai ʻa ha fāmilí (comp. Job 1:5), pe ko e ʻulu ʻo ha faʻahinga ki hono fāmilí pe ʻoangá. Hana iho la o Aberahama, Isaaka, a me Iakoba i na kuahu, kaumaha aku i na mohai, hoomaemae a hoolaa ia lakou iho a me ko lakou mau hale (Gen.12:7; 13:18; 26:25; 33:20; 35:1,2). (“Priest, Priesthood,” p.881).
Ua haʻi ʻo Adam Clarke Commentary, ʻo Melekisedeka, “Ua mālama ʻo ia i loko o kona ʻohana a i waena o kāna mau kānaka i ka hoʻomana ʻana i ke Akua ʻoiaʻiʻo, a me nā ʻoihana patriarchal mua; ma o keia poe ka makua o kela ohana keia ohana i alii a me ke kahuna, pela o Melekisedeka, he mea hoomana i ke Akua oiaio, he kahuna ia iwaena o na kanaka, a he alii hoi maluna o lakou” (vol.1, aoao 102).
ʻO ka laina o nā makua kāne i hāʻawi ʻia ma Genesis 5 he mau kānaka pono a me nā alakaʻi, nā aliʻi a me nā kāhuna a me nā kāula, i hāʻawi ʻia i nā makana a ke Akua e hoʻokō ai i kā lākou ʻoihana ma ke ʻano he mau ʻelele nona ma ka honua. Ua hoʻomalu lākou ma ke kauoha a ke Akua, akā, ʻaʻole i koi aku i kekahi e hoʻolohe a hahai i nā ʻaoʻao o ke Akua. He poʻe hoʻolaha lākou i ka pono, akā ʻaʻole lākou i koi i ka hoʻolohe. ʻO ka hoʻolohe he manawaleʻa, akā e hoʻokolokolo ʻia kēlā me kēia kanaka inā paha lākou i hahai i nā kānāwai o ke Akua a hoʻomana iā ia, ʻaʻole paha.
Ua like lākou me Noa, "he mea haʻi aku i ka pono" (II Pet. 2: 5).
He “haʻi haʻi aku i ka pono” ʻo Sema.
Ola & Make o Sem
ʻO kekahi o nā mea mua loa ʻO nā leka aʻu i hoʻopuka ai e pili ana i ke ola o Sem a makemake nui au e hookomo ia mea maanei. Akā ʻaʻole wau e hana. Akā, e haʻi wau i kaʻu ʻāpana punahele loa aʻu i haʻi ai mai ka Alexander Hislop's Two Babylon's.
Aia no maanei ka hoomanakii, e like me ka mea i loaa ma na buke kapu Kaledea a Maimonides i kukakuka ai; aka, aohe kumu e kanalua ai i ka mea i oleloia no ke ano a me ke kumu o ka make ana o Tamuza. Ma kēia moʻolelo Kaledea, ua ʻōlelo ʻia ma ke kauoha a kekahi "lii" i pepehi ʻia ai kēia alakaʻi alakaʻi o ka hoʻopono. ʻO wai lā kēia aliʻi, ka mea i kūʻē nui i ka hoʻomana ʻana i ka pūʻali o ka lani? Mai ka mea e pili ana i ka Egyptian Hercules, loaʻa iā mākou ka mālamalama waiwai nui ma kēia kumuhana. Ua ʻae ʻia e Wilkinson ʻo ka Hercules kahiko loa, a ʻo ka mea kahiko maoli nō, ʻo ia ka mea i ʻike ʻia ma ʻAigupita ma ke ʻano he "ma ka mana o nā akua" * (ʻo ia hoʻi, ma ka ʻUhane) i hakakā a lanakila i nā Pilikia. I kēia manawa, ʻaʻohe kānalua, ua hāʻawi ʻia ka inoa a me ke ʻano o Hercules e ka poʻe Pagan i ka mea a lākou i hoʻomana ai ʻo ia ka mea hoʻopakele nui a i ʻole ka Mesia, e like me nā ʻenemi o nā akua Pagan i lilo i stigmatized e like me nā "Giants" i kipi i ka lani. . Akā, e noʻonoʻo wale ka mea heluhelu ʻo wai nā Pilikua maoli i kipi i ka lani. ʻO Nimeroda lākou a me kona poʻe; no ka mea, ʻo nā "Giants" wale nō ka "Poʻokela," o ka kūʻē ʻana i ka haʻalele ʻana mai ka hoʻomana kahiko? Inā e ola ana ʻo Sema i kēlā manawa, ʻaʻole hiki ke nīnau ʻia, ʻo wai ka mea like me ia? E like me kēia unuhi ʻana, ʻike mākou ʻo kekahi o nā inoa o nā Hercules kahiko ma ʻAigupita ʻo "Sem." *
Ina o "Sem," oia ka Hercules kahiko, ka mea i lanakila maluna o na Pilikua, aole ma ka ikaika kino wale no, aka, ma ka "mana o ke Akua," a me ka mana o ka Uhane Hemolele, i ku like loa me kona ano; a ʻoi aku ka nui o ia mea, ua ʻae like ia me ka moʻolelo o ʻAigupita no ka make ʻana o Osiris. Ke olelo nei ko Aigupita, ua lanakila ka enemi nui o ko lakou akua ia ia, aole ma ke akea; a laila ʻokiʻoki i kona kino make i ʻāpana, a hoʻouna aku i nā ʻāpana like ʻole i nā kūlanakauhale like ʻole he nui a puni ka ʻāina. * E ʻike ʻia ke ʻano maoli o kēia ʻōlelo, ke nānā mākou i nā ʻoihana hoʻokolokolo o ʻAigupita. He kanahikukumamālua wale nō ka helu o nā luna kānāwai, nā kivila a me nā kapu, ka mea, e like me ke kānāwai o ʻAigupita, ua koi ʻia lākou e hoʻoholo i ka hoʻopaʻi ʻana o ka mea i hewa i ka hewa kiʻekiʻe e like me Osiris, me ka manaʻo o kēia. ua lilo i mea ninau hookolokolo. I ka hoʻoholo ʻana i ia hihia, ʻelua mau ʻaha hoʻokolokolo i pili. ʻO ka mua, aia nā luna kānāwai maʻamau, nona ka mana o ke ola a me ka make, a he kanakolu ka nui, * a laila aia, ma luna aʻe, kahi ʻaha hoʻokolokolo nona nā luna kānāwai he kanahākumamālua, inā e hoʻopaʻi ʻia ʻo Osiris e make, ua loaʻa iā ia nā luna kānāwai. e hoʻoholo ai inā e kanu ʻia kona kino a ʻaʻole paha, no ka mea, ma mua o ke kanu ʻia ʻana, ʻo kēlā me kēia mea ma hope o ka make e pono e hala i ka ʻeha o kēia ʻaha hoʻokolokolo. * ʻOiai ua hōʻole ʻia ke kanu ʻana iā ia, pono nā ʻaha hoʻokolokolo ʻelua e hopohopo; a pela e hiki ai ke kanahikukumamalua poe, malalo o Typho ka peresidena, e hoahewa ia Osiris e make a e oki liilii. He aha ka mea e pili ana i ka ʻōlelo, e pili ana i ka hui kipi, akā ʻo kēia wale nō, ʻo ka hoa paio nui o ka ʻōnaehana hoʻomana kiʻi a Osiris i hoʻokomo ai, i hoʻomaopopo i kēia mau luna kānāwai i ka nui o ka hewa āna i hana ai, Hāʻawi lākou i ka mea lawehala i ka make weliweli, a me ka hoʻowahāwahā ʻia ma hope o ia, me he mea lā e makaʻu ai i ka mea e hehi ma hope ona. O ka oki ana i ke kino make a liilii, a me ka hoouna ana i na wahi i okiia mawaena o na kulanakauhale like ole, ua like ia, a ua hoakakaia kona mea, ma ka mea a kakou i heluhelu ai ma ka Baibala, no ka oki ana i ke kino make o ka haiawahine a ka Levi a liilii (Na Lunakanawai xix. . 29), a hoʻouna aku i kekahi o nā ʻāpana i kēlā me kēia ʻohana ʻumikumamālua o ʻIseraʻela; Pela no hoi o Saula i oki ai i na bipi kaulua elua, a hoouna aku ia lakou ma na mokuna a pau o kona aupuni (1 Sam. xi.7). Ua ʻae ʻia e ka poʻe haʻiʻōlelo ua hana ʻo ka Levi a me Saula ma ke ʻano kuʻuna makua, e like me ka hōʻuluʻulu ʻana e hoʻopaʻi ʻia i ka poʻe i hele ʻole i ka ʻaha kanaka i kāhea ʻia ma kēia ʻano koʻikoʻi. Ua haʻi ʻia kēia ma nā ʻōlelo he nui e Saula, i ka wā i hoʻouna ʻia ai nā ʻāpana o nā bipi i kālua ʻia i waena o nā ʻohana: "ʻO ka mea hele ʻole ma hope o Saula a ma muli o Samuʻela, pēlā e hana ʻia ai i kāna mau bipi." Pēlā nō, i ka wā i hoʻouna ʻia ai nā ʻāpana ʻāpana o Osiris i waena o nā kūlanakauhale e nā "kipi" he kanahikukumamālua - ʻo ia hoʻi, e nā luna kānāwai kiʻekiʻe o ʻAigupita, ua like ia me ka ʻōlelo kūkala ma ko lākou inoa, "ʻo ka mea e hana e like me kā Osiris i hana ai, pēlā e hana ʻia ai iā ia;
I ka wā i ala hou ai ka hoʻomana a me ka hoʻomana kipi i ka poʻe e piʻi ana, ua alakaʻi ʻia kēia hana, kahi i alakaʻi ʻia ai nā mana i hoʻokumu ʻia e pili ana i ke alakaʻi alakaʻi o ka poʻe kipi, no ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ka ʻōnaehana hui o ka hoʻomana a me ka hoʻomāinoino i hoʻokumu ʻia e Osiris a i ʻole Nimeroda. ʻo ia ka mea i hoʻopailua nui ʻia e kona poʻe aloha a pau; a no kona kuleana i loko o ia mea, ua hoʻomāinoino ʻia ka mea hana nui ma ke ʻano he Typho, a i ʻole "Ka Mea ʻino." * ʻO ka mana a kēia Typho hoʻopailua i kau ai ma luna o ka manaʻo o ka poʻe i kapa ʻia ʻo "ka poʻe kipi," me ka noʻonoʻo ʻana i ka ikaika kino i kākoʻo ʻia ai ʻo Nimeroda, he mea kupanaha ia, a ke hele nei e hōʻike, ʻoiai ua uhi ʻia kāna hana e pili ana iā Osiris. , a ua kapa ʻia ʻo ia e ka inoa inaina, ʻaʻole ʻo ia he mea ʻē aʻe ʻo ia ʻo Hercules kahiko i lanakila ma luna o nā Pilikua ma o "ka mana o ke Akua," ma ka mana hoʻohuli o kona ʻUhane Hemolele.
Ma ka pili ana i keia ano o Sema, ua maalahi ka wehe ia ana o ka moolelo i make ai o Adonis, ka mea i ike ia me Osiris. * He hōʻailona ka ʻiʻo o ka puaʻa. Ma ka Palapala Hemolele, ua kapaia ka ope "he pepeiaohao;" * i waena o ka poʻe Helene kahiko i manaʻo ʻia ma ke ʻano like. * I ka wā i ʻike ʻia ai ua manaʻo ʻia ka ʻiʻo he "horn" e like me ka hōʻailona o ka hoʻomana kiʻi, ʻaʻole mamao loa ka ʻimi ʻana i ke ʻano o ka puaʻa, kahi i make ai ʻo Adonis. ʻO nā kiwi bipi a Nimeroda i komo ai, he hōʻailona ia o ka mana kino. He hōʻailona o ka mana ʻuhane ka ʻiʻo o ka puaʻa. Ma ke ano o ka "horn" ke ano o ka mana, pela no hoi ka pu, oia hoi, he kiwi ma ka waha, "mana ma ka waha;" ʻo ia hoʻi, ka mana o ka hoʻohuli ʻana; ʻO ka mana loa i loaʻa ai iā "Sem," ʻo Hercules kahiko, i hāʻawi ʻia. Ma na mooolelo kahiko o Gaela, ua loaa ia kakou kekahi mea hoike e hoike koke mai ana i keia manao mana ma ka waha, a pili ia me kela keiki nui a Noa, nona ka pomaikai o ka Mea Kiekie loa, e like me ka mea i kakauia ma ka Palapala Hemolele. hoomaha loa. Ua kapa ʻia ka Celtic Hercules ʻo Hercules Ogmius, ʻo ia, ma Kaledee, ʻo "Hercules the Lamenter." * ʻAʻohe inoa i ʻoi aku ke kūpono, ʻaʻohe mea e wehewehe pono ai i ka mōʻaukala o Sema, ma mua o kēia. Koe wale no ko kakou makua mua, o Adamu, aole paha he kanaka i ike i ke kaumaha e like me ia. ʻAʻole wale ʻo ia i ʻike i ka haʻalele ʻana nui, ʻo ia hoʻi, me kona mau manaʻo pono, a me ka hōʻike ʻana e like me kona ʻike ʻana i ka pōʻino weliweli o ke kaiakahinaha, ua kaumaha loa ia iā ia; aka, ua ola oia e kanu i na hanauna ehiku o kana poe mamo. Ua ola oia i na makahiki he 502 mahope iho o ke kaiakahinalii, a i ka hoopokole koke ia ana o ke ola o na kanaka mahope iho o ia hana ana, aole emi malalo o EHIKU hanauna o kana poe mamo i make mamua ona (Gen. xi. 10-32). ʻOku feʻunga mo ha hingoa ko Ogmius, “Ko e Lamente pe ko e tangi,” ki ha taha naʻe maʻu ʻa e hisitōlia peheé! I kēia manawa, pehea ke ʻano o kēia "Kanikau" Hercules i ka waiho ʻana i nā mea nui a me ka hoʻoponopono ʻana i nā hewa? ʻAʻole ma kāna lāʻau, e like me ka Hercules o nā Helene, akā ma ka ikaika o ka hoʻohuli. Ua hoikeia ka lehulehu e hahai ana ia ia, i hukiia e na kaulahao gula maikai a me ka amber i hookomoia iloko o ko lakou mau pepeiao, a puka mai la ia mau kaulahao mai kona waha mai. * Aia ka ʻokoʻa nui ma waena o nā hōʻailona ʻelua-ʻo ka ʻiʻo o ka puaʻa a me nā kaulahao gula e puka mai ana mai ka waha mai, e huki ai i nā leo ma nā pepeiao; aka, ua hoike nani loa laua i ka manao hookahi—ka ikaika o kela mana hoohuli i hiki ai ia Sema ke ku e i ke au o ka ino i hikiwawe mai maluna o ke ao nei.
Ano, i ka wa i hana ikaika ai o Sema maluna o na manao o kanaka i mea e hoohuli ai ia lakou e hana i kumu hoohalike weliweli o ka Apostate nui, a i ka wa i hoounaia'i na lala okoa o ua Aposeto la i na kulanakauhale nui, aole paha he kanalua ua hookumu ia kona oihana. e ʻike koke ʻia, ma kēia mau kūlana, inā e hoʻomau ʻia ka hoʻomana kiʻi-inā, ma mua o nā mea a pau, e hana i kahi ʻanuʻu ma mua, he mea nui ia e hana ma kahi malu. ʻO ka weliweli o ka hoʻopaʻi ʻana, i hoʻokau ʻia ma luna o kekahi mea ikaika e like me Nimeroda, he mea pono ia, no kekahi manawa e hiki mai ana, e hoʻohana ʻia ka makaʻala loa. I kēia mau kūlana, ua hoʻomaka, ʻaʻole hiki ke kānalua ʻia, ʻo kēlā ʻōnaehana o ka "Pohihihi," kahi i hoʻolaha ʻia ai ʻo Babulona ke kikowaena o ka honua. I loko o kēia mau mea pohihihi, ma lalo o ka sila o ka malu a me ka ʻae ʻana o ka hoʻohiki ʻana, a ma o nā waiwai momona a pau o ke kilokilo, ua alakaʻi ʻia nā kāne i nā hoʻomana kiʻi āpau i hoʻopau ʻia i ka lehulehu, ʻoiai ua hoʻohui ʻia nā mea hou i kēlā hoʻomana kiʻi. ʻo ia ka mea i ʻoi aku ka ʻōlelo hōʻino ma mua. ʻO kēlā kilokilo a me ka hoʻomana kiʻi he mau kaikuahine māhoe, a hele pū mai i ke ao nei, he nui kā mākou hōʻike.
Me keia mau mooolelo a pau i hoikeia mai no kakou, ua hiki ia kakou ke ike ua hoouka ino o Nimeroda ia Kusa, a i keia hoouka ana, ua kipi ia ia. Ua hoʻomau ʻo Nimeroda i ka noho aliʻi kiʻekiʻe ma Mesopotamia a i ʻole ka wahi o Babulona. I kekahi manawa, ua hopu ʻia ʻo ia e Sema ka mea i ʻike ʻia ʻo Melekisedeka o Salema. ʻO Ieru ke kūlanakauhale. No laila, ʻo Ierusalema ke kūlanakauhale o ka Maluhia. He maluhia ʻo Salema.
Ua hoʻokolokolo ʻia ʻo Nimeroda a loaʻa ka hewa i loko o ka ʻaha kānāwai a pepehi ʻia a ʻoki ʻia kona kino a hoʻouna ʻia i nā lāhui ʻē aʻe i ʻōlelo aʻo ʻaʻole e hahai ma nā ʻaoʻao Kipi ʻo Nimeroda. Ua alakaʻi kēia i ka hoʻomana Babulonia a me ka hoʻomana iā Nimeroda i lilo i mea huna a hūnā iā Sema. No laila ua hānau ʻia ka Hoʻomana Pohihihi Babulonia.
ʻO ka mea nui i kēia mau mea a pau, ʻo ia ka ʻike a hoʻomaopopo i ka hakakā ʻana o Sema me Nimeroda no nā makahiki he ʻumi e like me kēia mau moʻolelo, i hoʻokumu ʻia ma nā ʻoiaʻiʻo i poina lōʻihi.
ʻO koʻu manaʻo hoʻi ua kūkulu ʻo Sem i ka Pyramid Nui o Giza. Akā ʻo kaʻu ʻike wale nō.
Ua ola ʻo Shem i nā hanauna 7 e like me ka mea i ʻōlelo ʻia ma luna. Ua ʻike ʻia ʻo ia ʻo Melekisedeka, Hercules, a me Typho ma ka moʻolelo.
Ua kākau ʻo Hebera iā ia me ka ʻole o ka makua kāne a me ka makuahine. ʻO ka huaʻōlelo Helene ma ʻaneʻi ʻo ia ʻo apator a ʻo ia hoʻi ka makua kāne ʻaʻole i hoʻopaʻa ʻia a me ka ametor ʻo ia hoʻi ka manaʻo makuahine ʻike ʻole.
G540 apato?r ap-at'-ore
Mai G1 (ma ke ʻano he ʻāpana ʻino) a me G3962; makua ʻole, ʻo ia hoʻi, ka makua kāne ʻole: – makua ʻole.
G282 ame?to?r am-ay'-tore
Mai G1 (ma ke ʻano he ʻāpana ʻino) a me G3384; makuahine ʻole, ʻo ia hoʻi, ka hānau ʻana i ʻike ʻole ʻia: – me ka makuahine ʻole.
Heb 7:1 No keia Malekiseka, ke alii o Salama, ke kahuna o ke Akua Kiekie, ka mea i halawai me Aberahama i kona hoi ana mai ka luku ana i na'lii, a hoomaikai mai ia ia, a haawi aku hoi o Aberahama i ka hapaumi o ka hapaumi. ka mea a pau, ua unuhiia kona inoa, ma ka mua, 'ke alii o ka pono,' a me ke Alii nui o Sal?m, oia hoi, 'Aii o ka maluhia,' aohe makuakane, aohe makuahine, aohe kuauhau, aohe hoomaka o na la, aohe makua. ka hope o ke ola, aka, ua hanaia e like me ke Keiki a ke Akua, e noho ana oia i kahuna mau loa.
ʻIke ʻo ʻAberahama iā Sema i loko o ka māla aliʻi i ka makahiki 1810 BC i ka makahiki 469 o Sema, ʻo ʻAberahama he 79.
Ua make ʻo Sema i ka makahiki 1679 BC. Ua make ʻo ʻAberahama i ka makahiki 1714 BC., he 35 makahiki wale nō ma mua o Sem. Ua hānau ʻia ʻo ʻIsaaka lāua ʻo Iakoba a ua hiki ke hālāwai me Sema ma mua o kona make ʻana i ka makahiki 600.
Mai ka wā i make ai ʻo Sema a hiki i ka haʻalele ʻana o nā mamo a ʻIseraʻela e noho ma ʻAigupita, he 80 makahiki wale nō. Aia lākou ma ʻAigupita a hiki i ka makahiki o ka Exodus i 1379 BC. He 220 makahiki.
ʻO Mose ka mea a Iēhova e kauoha ai e hele e lawe i kona poʻe kānaka.
Daniel 9:25 No laila e ʻike a hoʻomaopopo hoʻi, mai ka puka ʻana o ka ʻōlelo e hoʻihoʻi a kūkulu iā Ierusalema a hiki i ka hiki ʻana mai o ka mea poni ʻia, he aliʻi, ʻehiku mau pule.
Ua ʻōlelo ʻo Iēhova iā Mose e hele e lawe i ka poʻe ma ka lāʻau ʻaʻā i ka makahiki 1383 BC a ua hānau ʻia ke aliʻi ʻo Dāvida i 7 mau kaʻina Iubile ma hope o ka makahiki 1040 BC.
2 Sam 5:3 Ko ia naʻe ʻalu ʻa e kau mātuʻa kotoa pē ʻo ʻIsileli ki he tuʻi ʻi Hepelona, pea naʻe fai ʻe he Tuʻi ko Tēvita ha fuakava mo kinautolu ʻi Hepelona ʻi he ʻao ʻo Sihova, pea naʻa nau fakanofo ʻa Tēvita ko e tuʻi ki he ʻIsileli. He kanakolu na makahiki o Davida i kona wa i lilo ai i alii, a noho alii iho la ia i na makahiki he kanaha. Ma Heberona i alii ai oia maluna o ka Iuda i na makahiki ehiku a me na malama eono, a ma Ierusalema i alii ai oia maluna o ka Iseraela a pau a me ka Iuda i na makahiki he kanakolukumamakolu.
Ua lilo ʻo Dāvida i mōʻī i ka makahiki 1010 BC i ke 30 o kona mau makahiki a ua lawe ʻo ia i ke kūlanakauhale ʻo Iebusa i ka makahiki 1003 BC.
2 Sam 5:6 A hele aku la ke alii a me kona poe kanaka i Ierusalema e ku e i ka Iebusi, ka poe e noho la ma ka aina, ka poe i olelo mai ia Davida, Aole oe e komo mai maanei; , "ʻAʻole hiki iā David ke komo i ʻaneʻi." Aka, lawe pio o Davida i ka pakaua o Ziona, oia hoi ke kulanakauhale o Davida. ʻĪ maila ʻo Dāvida ia lā, ʻO ka mea pepehi i ka Iebusi, e piʻi aʻe ʻo ia i ke kahawai e pepehi i ka poʻe ʻoʻopa a me ka poʻe makapō, ka poʻe i inaina ʻia e ko Dāvida naʻau. No laila, ua ʻōlelo ʻia, ʻAʻole e komo ka makapō a me ka ʻoʻopa i loko o ka hale. Noho iho la o Davida ma ka pakaua, a kapa aku la ia wahi, o ke kulanakauhale o Davida. A kukulu iho la o Davida i ke kulanakauhale a puni, mai Milo aku. A nui aʻela ʻo Dāvida, no ka mea, me ia pū ʻo Iēhova ke Akua o nā kaua.
No laila mai ka makahiki i make ai ʻo Sema, ʻo Melekezideka i ka makahiki 1679 BC a hiki i ka makahiki i hoʻihoʻi ai ʻo Dāvida i ke kūlanakauhale i ka makahiki 1003 BC, ua hala nā makahiki he 676.
Salema- Iebusa- Kulanakauhale o Davida
ʻO ka Iebusi nā keiki a Kanaʻana
Gen 10:15 Na Kanaana i hānau ʻo Sidona kāna hānau mua, a ʻo Heta, ʻo ka Iebusi, ka ʻAmori, ka Kiregasi, ka Hivi, ka ʻAraki, ka Sinita, ka ʻArevada, ka Semari, a me ka Hamati. Ma hope iho, hoʻopuehu ka ʻohana o ka Kanaʻana.
Helu 13:25 A pau na la he kanaha, hoi mai la lakou mai ka makaikai ana i ka aina. A hele mai la lakou io Mose la a me Aarona, a me ke anaina kanaka a pau o na mamo a Iseraela, ma ka waonahele o Parana, ma Kadesa. Haʻi maila lākou i ka ʻōlelo iā lāua, a i ke anaina kanaka a pau, a hōʻike maila i ka hua o ka ʻāina. I mai la lakou ia ia, Ua hele mai makou i ka aina au i hoouna aku ai ia makou. Kahe ia me ka waiu a me ka meli, a oia kona hua. Aka, ua ikaika na kanaka e noho ana ma ia aina, a ua paa na kulanakauhale a nui loa. Eia kekahi, ua ike makou i na mamo a Anaka malaila. Noho no ka Amaleka ma ka aina o ke kukulu hema. Ua noho no ka Heta, ka Iebusi, a me ka Amora ma ka mauna. Noho no ka Kanaana ma kahakai, a ma Ioredane.
Mai ka Genese 15 i ka wā i hana ai ʻo Iēhova i ka berita me ʻAberahama, ua noho mua ka Iebusi ma ka ʻāina a ʻo Sema nō ke Aliʻi i kēlā manawa. Aka, ke olelo mai nei o Iehova i keia mea a'u i ike ai.
Gen 15: 16 Akā, i ka hā o ka hanauna e hele hou mai lākou i ʻaneʻi, no ka mea, ʻaʻole i piha ka hewa o ka ʻAmora.
Ua piha ka hewa o ka Amora i ka manawa i hele ai o Iosua ma kela kapa o Ioredane i ka makahiki 1337 BC, 472 makahiki mahope.
Ua ʻike nō hoʻi kākou he pono mau nō ʻo Paraʻo ma ʻAigupita no kāna hana ʻana iā Sara i ka wā i hele ai lāua me ʻAberahama i laila no ka wi. A ʻo ka ʻike ʻana ua pili ʻo Nimerod iā ʻAigupita e kōkua pū iā ʻoe e hoʻomaopopo i ke kumu i hopohopo ai ʻo ʻAberahama no kona ola ma laila.
Gen 12:10 He wi ma ka aina. Hele aku la o Aberama ilalo i Aigupita e noho malaila, no ka mea, ua nui loa ka wi ma ka aina. I kona kokoke ana e komo i Aigupita, i aku la ia ia Sarai i kana wahine, Ua ike au he wahine maikai oe ke nana aku, a ike mai ko Aigupita ia oe, e olelo lakou, O kana wahine keia; A laila e pepehi mai lākou iaʻu, akā e hoʻokuʻu lākou iā ʻoe e ola. E ʻōlelo ʻoe ʻo koʻu kaikuahine ʻoe, i pōmaikaʻi ai au iā ʻoe, a i mālama ʻia hoʻi koʻu ola nou. A hiki o Aberama i Aigupita, ike aku la ko Aigupita i ka wahine he maikai loa. A ʻike maila nā aliʻi o Paraʻo iā ia, hoʻomaikaʻi akula lākou iā ia iā Paraʻo. A ua lawe ʻia ka wahine i loko o ka hale o Paraʻo. A no kona pono i hana maikai mai ai oia ia Aberama; a iā ia nā hipa, nā bipi, nā hoki kāne, nā kauā kāne, nā kauā wahine, nā hoki wahine, a me nā kāmelo.
Akā, hoʻopōʻino mai ʻo Iēhova iā Paraʻo a me kona ʻohana i nā ʻino nui, no Sarai ka wahine a ʻAberama. Hea maila ʻo Paraʻo iā ʻAberama, ʻī maila, He aha kēia mea āu i hana mai ai iaʻu? No ke aha ʻoe i haʻi ʻole mai ai iaʻu ʻo kāu wahine ʻo ia? No ke aha lā ʻoe i ʻōlelo mai ai, ʻO koʻu kaikuahine ia, i lawe ai au iā ia i wahine naʻu? Ano hoi, eia kau wahine; e lawe ia ia, a e hele. Kauoha aʻela ʻo Paraʻo i nā kānaka nona, a hoʻokuʻu akula lākou iā ia me kāna wahine, a me kāna mau mea a pau.
Loaʻa iā mākou kekahi hiʻohiʻona o ka Pono o Paraʻo ma Gen 20
Gen 20:1 He wi ma ka aina. Hele aku la o Aberama ilalo i Aigupita e noho malaila, no ka mea, ua nui loa ka wi ma ka aina. I kona kokoke ana e komo i Aigupita, i aku la ia ia Sarai i kana wahine, Ua ike au he wahine maikai oe ke nana aku, a ike mai ko Aigupita ia oe, e olelo lakou, O kana wahine keia; A laila e pepehi mai lākou iaʻu, akā e hoʻokuʻu lākou iā ʻoe e ola. E ʻōlelo ʻoe ʻo koʻu kaikuahine ʻoe, i pōmaikaʻi ai au iā ʻoe, a i mālama ʻia hoʻi koʻu ola nou. A hiki o Aberama i Aigupita, ike aku la ko Aigupita i ka wahine he maikai loa. A ʻike maila nā aliʻi o Paraʻo iā ia, hoʻomaikaʻi akula lākou iā ia iā Paraʻo. A ua lawe ʻia ka wahine i loko o ka hale o Paraʻo. A no kona pono i hana maikai mai ai oia ia Aberama; a iā ia nā hipa, nā bipi, nā hoki kāne, nā kauā kāne, nā kauā wahine, nā hoki wahine, a me nā kāmelo.
Akā, hoʻopōʻino mai ʻo Iēhova iā Paraʻo a me kona ʻohana i nā ʻino nui, no Sarai ka wahine a ʻAberama. Hea maila ʻo Paraʻo iā ʻAberama, ʻī maila, He aha kēia mea āu i hana mai ai iaʻu? No ke aha ʻoe i haʻi ʻole mai ai iaʻu ʻo kāu wahine ʻo ia? No ke aha lā ʻoe i ʻōlelo mai ai, ʻO koʻu kaikuahine ia, i lawe ai au iā ia i wahine naʻu? Ano hoi, eia kau wahine; e lawe ia ia, a e hele. Kauoha aʻela ʻo Paraʻo i nā kānaka nona, a hoʻokuʻu akula lākou iā ia me kāna wahine, a me kāna mau mea a pau.
Heluhelu pu kakou ma Gen 9:22 e pili ana i ka wehe ana o Hama i kahi huna o kona makuakane. Ke haʻi nei kēia iā mākou ua moe ʻo Ham me kona makuahine ka wahine a Noa a mai kēia pili pili i hānau ʻia ʻo Kanaʻana. No Kanaana mai ka Iebusi.
ʻIke akula ʻo Hama ka makua kāne o Kanaʻana i kahi huna o kona makua kāne, a haʻi akula i kona mau kaikuaʻana ʻelua ma waho. Lawe aʻela ʻo Sema lāua ʻo Iapeta i ʻaʻahu, kau ihola ma luna o ko lāua mau poʻohiwi ʻelua, hele hope aʻela lāua, a uhi ihola i kahi huna o ko lāua makua kāne.
ʻO Kanaʻana ke keiki hānai a Hama a me ka makuahine o Hama, ka wahine a Noa. No laila, ʻike wau i kēia mea hoihoi ma Deuteronomy.
Puka 23: 2 ʻAʻole e komo ke keiki ʻino i loko o ke anaina kanaka o Iēhova. A hiki i ka umi o kona hanauna, aole ia e komo iloko o ke anaina kanaka o Iehova.
Mai Sema a hiki i Aberahama he 10 hanauna a mai Aberahama a hiki i Mose he 4 hanauna hou. Lawe o Iosua ma hope o Mose a i ka wa o Iosua, e noho ana ka Iebusi ma Salema a hoololi i ka inoa ia Iebusa.
ʻO ka Iebusi, Ua oleloia ua noho lakou ma na mauna (Num. xiii. 29; Ios. xi. 3), he poe kaua. I ka wa i hoouka kaua ai o Iosua, o Ierusalema ke kapikala o ka poe Iebusa, i kapaia hoi o “Iebusa” (Lunakanawai xix. 10, 11; II Sam. v. 6), nona ke alii o Adoni-zedeka i hoonohonoho i ka hui ku e ia Iosua. Ua pio o Adoni-zedeka ma Betehorona, a ua pepehiia oia ma Makeda (Ios. x. 1-27); aka, aole hiki ke kipakuia ka poe Iebusi mai ko lakou wahi mauna aku, a noho lakou ma Ierusalema me na mamo a Iuda a me Beniamina (Ios. xv. 63; Lunakanawai i. 21).
Ke kūʻē ʻo Iosua iā Iebusa iā mākou kekahi o nā moʻolelo kupaianaha loa. A he Alii no Iebusa ko kakou, o Adoni-Zedeka kona inoa.
Iosua 10:1 Ku malie ka La
A lohe o Adonizedeka, ke alii o Ierusalema, ua hoopio o Iosua ia Ai, a ua luku aku ia Ai, e like me kana i hana aku ai ia Ieriko a me ko laila alii, a me ko Gibeona hana kuikahi me ia. ʻO ka ʻIseraʻela a i waena o lākou, makaʻu loa ia, no ka mea, he kūlanakauhale nui ʻo Gibeona, e like me kekahi o nā kūlanakauhale aliʻi, a no ka mea, ua ʻoi aku ia ma mua o ʻAi, a he poʻe koa kona poʻe a pau. A hoouna aku la o Adonizedeka ke alii o Ierusalema ia Hohama ke alii o Heberona, ia Pirama ke alii o Iaremuta, ia Iapia ke alii o Lakisa, a ia Debira ke alii o Egelona, i aku la, E pii mai oe io'u nei, e kokua mai ia'u, a e pepehi kakou ia Gibeona. No ka mea, ua hoʻokuʻikahi ʻo ia me Iosua a me nā mamo a ʻIseraʻela. A laila hoʻākoakoa aʻela nā aliʻi ʻelima o ka ʻAmora, ke aliʻi o Ierusalema, ke aliʻi o Heberona, ke aliʻi o Iaremuta, ke aliʻi o Lakisa, a me ke aliʻi o ʻEgelona, i ko lākou poʻe kaua, a piʻi akula me ko lākou poʻe kaua a pau, a hoʻomoana kūʻē iā Gibeona, kaua kūʻē iā ia.Hoouna aku la na kanaka o Gibeona ia Iosua ma kahi i hoomoana'i ma Gilegala, i mai la, Mai hoomaha oe i kou lima mai kau poe kauwa aku. E piʻi koke mai i o mākou nei, a e hoʻōla iā mākou, a e kōkua mai iā mākou; no ka mea, ua ʻākoakoa kūʻē mai nā aliʻi a pau o ka ʻAmora e noho ana ma ka mauna iā mākou. Piʻi akula ʻo Iosua, mai Gilegala aku, ʻo ia a me nā kānaka kaua a pau me ia, a me nā kānaka koa ikaika a pau. I mai la o Iehova ia Iosua, Mai makau oe ia lakou, no ka mea, ua haawi au ia lakou iloko o kou lima. ʻAʻole e kū kekahi kanaka o lākou i mua ou. A hiki koke mai la o Iosua ia lakou, i kona hele ana mai ia po a ao, mai Gilegala aku. Hoʻopuehu ihola ʻo Iēhova iā lākou i mua o ka ʻIseraʻela, a hahau nui akula iā lākou ma Gibeona, a hahai akula iā lākou ma ke ala e piʻi ai i Betehorona, a luku akula iā lākou a hiki i ʻAzeka a me Makeda. A i ko lakou hee ana imua o ka Iseraela, i ko lakou iho ana i ka pii ana i Betehorona, hoolei mai la o Iehova i na pohaku nui mai ka lani mai maluna o lakou a hiki i Azeka, a make lakou. Ua oi aku ka nui o ka poe i make i ka huahekili mamua o ka poe mamo a Iseraela i pepehi me ka pahikaua.
Ia manawa, olelo aku la o Iosua ia Iehova, i ka la i haawi mai ai o Iehova i ka Amora i na mamo a Iseraela, i mai la ia imua o ka Iseraela,
"E ka lā, e kū mālie ʻoe ma Gibeona,
a me ka mahina ma ke awawa o Aialona.
Ku malie iho la ka la, ku malie ka mahina.
a hiki i ka wā i hoʻopaʻi ai ka lāhui i ko lākou poʻe ʻenemi.
Aole anei keia i kakauia ma ka buke a Iasara? Kū ka lā i waenakonu o ka lani, ʻaʻole wikiwiki i ka napoʻo ʻana no ka lā holoʻokoʻa. ʻAʻohe lā e like me ia ma mua, a ma hope mai, i hoʻolohe ai ʻo Iēhova i ka leo o ke kanaka, no ka mea, ua kaua ʻo Iēhova no ka ʻIseraʻela.
A hoʻi maila ʻo Iosua, a me ka ʻIseraʻela a pau pū me ia, i kahi hoʻomoana ma Gilegala.
Elima Alii Amora i pepehiia
Auhee keia mau alii elima, a pee ma ke ana ma Makeda. Ua haiia mai ia Iosua, Ua loaa na alii elima, ua pee lakou iloko o ke ana ma Makeda. I aku la o Iosua, E olokaa i na pohaku nui ma ka waha o ke ana, a e hoonoho i kanaka e kiai ia lakou; aka, mai noho oukou malaila. E alualu i ko oukou poe enemi; hoouka i ko lakou kiai hope. Mai ae aku ia lakou e komo iloko o ko lakou mau kulanakauhale, no ka mea, ua haawi mai o Iehova ko oukou Akua ia lakou iloko o ko oukou lima. A pau ka Iosua a me na mamo a Iseraela i ka hahau nui ia lakou, a pau lakou i ka lukuia; ʻAʻohe kanaka i ʻōlelo kūʻē i kekahi o nā mamo a ʻIseraʻela.
I aku la o Iosua, E wehe ae oe i ka waha o ke ana, a e lawe mai iwaho i kela mau alii elima, mai ke ana mai. Pela lakou i hana'i, a lawe mai la i ua mau alii la elima io na la, mai ke ana mai, ke alii o Ierusalema, ke alii o Heberona, ke alii o Iaremuta, ke alii o Lakisa, a me ke alii o Egelona. A i ko lakou lawe ana mai i ua mau alii la iwaho io Iosua la, hoakoakoa ae la o Iosua i na kanaka a pau o ka Iseraela, a olelo aku la i na luna o na kanaka kaua i hele pu me ia, E hookokoke mai; e kau i kou mau wāwae ma ka ʻāʻī o kēia mau aliʻi. A laila hele mai lākou a kau i ko lākou mau wāwae ma ko lākou ʻāʻī. I aku la o Iosua ia lakou, Mai makau oukou, aole hoi e weliweli; e ikaika a e koa. No ka mea, pela e hana mai ai o Iehova i ko oukou poe enemi a pau a oukou e kaua aku ai. A ma hope iho, pepehi akula ʻo Iosua iā lākou, a make, a kau akula ma luna o nā lāʻau ʻelima. A kau lākou ma luna o nā lāʻau a ahiahi. Aka, i ka napoo ana o ka la, kauoha ae la o Iosua, e lawe ia lakou ilalo mai luna mai o na laau, a hoolei aku ia lakou iloko o ke ana a lakou i pee ai, a kau iho la lakou i na pohaku nui ma ka waha o ke ana, e waiho ana. i keia la.
A o Makeda, hoopio iho la o Iosua ia wahi ia la, a luku aku la ia ia, a me ko laila alii me ka maka o ka pahikaua. Ua hoʻolilo ʻo ia i ka luku i nā kānaka a pau o loko; ʻaʻole ia i waiho i koe. A hana aku la ia i ke alii o Makeda e like me kana i hana aku ai i ke alii o Ieriko.
Ua hakakā ka poʻe Iebusi i ko Dāvida komo ʻana i Ierusalema (II Sam. v. 6-8). Mahope iho, kuai lilo aku kekahi Iebusa kaulana, o Arauna, a me Orenana, i kana hehi palaoa ia Davida no ke kukulu ana i kuahu (II Sam. xxiv. 18-24; 18 Oihlii. xxi. 25-20). ʻO ka Iebusi a me nā ʻohana ʻē aʻe i luku ʻole ʻia, ua hoʻokauwā ʻia e Solomona (I Nalii ix. 21, 7). Ma ka olelo a Zekaria,” a e like auanei o Ekerona me he Iebusi la” (Zeka.
He ʻAmora ʻo Haku Tzedeka, a i kēia manawa pono e piha ka hewa. Aka, no ke aha la i piha ai ka Haku o ka Pono i ka hewa? A na Melekisedeka anei keia Haku o ka Pono? Aole ka Amora a me ka Iebusi i hele mai mai Kanaana mai, aole o Sema.
ʻO Adoni-zedeka ʻo ia hoʻi ka Haku o ka Pono e lilo ia i mea hoʻopunipuni. A eia ʻoe he ʻōlelo hope a Satana nāna e hoʻopunipuni i ke ao holoʻokoʻa a ʻimi e noho ma ka noho aliʻi o Iēhova. A ʻo Iosua, ʻo Iosua, nāna ia i kipaku a pepehi iā ia.
Isaia 14:12 "Nani ka hāʻule ʻana mai ka lani mai,
E ka Hoku La, ke keiki a ka wanaao!
Pehea ʻoe i ʻoki ʻia ai i lalo i ka lepo,
ʻO ʻoe ka mea i hoʻohaʻahaʻa i nā lāhui kanaka!
Ua ʻōlelo ʻoe i loko o kou puʻuwai,
E pii au i ka lani;
maluna o na hoku o ke Akua
E hoʻonoho au i koʻu noho aliʻi ma luna;
E noho au ma ka mauna o ka ahakanaka
ma ka aoao akau;
E piʻi aku au ma luna o nā kiʻekiʻe o nā ao;
e hoolilo au ia'u iho e like me ka Mea Kiekie.'
Aka, ua laweia oe ilalo i ka lua,
i kahi mamao o ka lua.
ʻO ka manaʻo aʻu i makemake ai e hōʻike ma mua o koʻu hele ʻana i kēia mau ala rabbit a pau, ʻo Salema kahi kūlanakauhale i noho ʻia a noho ʻia ma kahi o 500 mau makahiki ma mua o ka hiki ʻana mai o ʻAberahama i laila.
Gen 22:1 Mahope iho o keia mau mea, hoao mai la ke Akua ia Aberahama, i mai la ia ia, E Aberahama. ʻĪ maila kēlā, Eia nō wau. I mai la ia, E lawe aku oe i kau keiki, i kau keiki kamakahi, ia Isaaka au i aloha ai, a e hele aku oe i ka aina o Moria, a malaila oe e kaumaha aku ai ia ia i mohaikuni maluna o kekahi o na mauna a'u e hai aku ai ia oe.
:9 A hiki aku la laua i kahi a ke Akua i olelo mai ai ia ia, kukulu iho la o Aberahama i ke kuahu malaila, a kau aku la i ka wahie, a nakinaki iho la ia Isaaka i kana keiki, a kau aku la ia ia maluna o ke kuahu maluna o ka wahie.'
ʻAʻole i mōhai ʻia ʻo ʻIsaʻaka ma ke kūlanakauhale ʻo Salema. Ua kaumaha ʻia ʻo ia ma kahi pono e kaumaha ʻia ai ka mōhai lawehala a ma kahi hoʻokahi o ka mōhai ʻulaʻula, a ma Golgata ma kēlā ʻaoʻao o Kiderona mai ke kūlanakauhale ʻo Salema ma Har HaMasechit. ʻO kēia ka Mauna Hema loa o ka mauna ʻo Olives i kēia mau lā, i kūkulu ʻia i ʻekolu mau mauna. ʻO Mooutn Scopus i ka ʻĀkau a me ka mauna ʻo Oliveta ma waena o ka mauna o ka luakini a me ka mauna o ka palaho ma ke ʻano o ke kūlanakauhale ʻo David a ʻo Salema paha.
Ua oleloia ke ano kapu o ka mauna ma ka Buke o Ezekiela 11:23;
Piʻi aʻela ka nani o Iēhova mai waena mai o ke kūlanakauhale, a kū ma ka mauna ma ka ʻaoʻao hikina o ke kūlanakauhale.
ʻO ka inoa Baibala ʻo Mount of Corruption, a i ʻole ma ka Hebera Har HaMashchit (I Nalii 11:7–8), i loaʻa mai i ka hoʻomana kiʻi ma laila, i hoʻomaka ʻia e ke aliʻi Solomona e kūkulu i nā kuahu no nā akua o kāna mau wahine Moaba a me ʻAmoni ma ka piko hema, " ma ka mauna i mua o (hikina o) Ierusalema” (1 Nalii 11:7), mawaho pono o na palena o ke kulanakauhale hoano. Ua kaulana kēia kahua no ka hoʻomana kiʻi i ka wā o ka luakini mua, a hiki i ka wā i luku ai ke aliʻi o Iuda, ʻo Iosia, "i nā wahi kiʻekiʻe i mua o Ierusalema, ma ka ʻaoʻao ʻākau o Har HaMashchit ..." (23 Nalii 13:XNUMX).
ʻO kēia mauna ʻo Corrpution ʻo ia ka mauna ʻo Yehshua i pepehi ʻia i nā makahiki he nui ma hope ma kahi i mōhai ʻia ai ʻo ʻIsaaka.
Ke Kulanakauhale o Salema
ʻAʻole au makemake e poina iā ʻoukou a pau ka ʻāina a puni Ierusalema ma mua o ka loaʻa ʻana o kekahi kūlanakauhale. E nana hou i keia palapala aina. Hoʻokahi mea maopopo loa e nalowale ana mai kēia kiʻi a e ʻike au inā hiki au i kēlā ʻāpana ma mua o ka pau ʻana o kā mākou Leta Nuhou o kēia pule.
Ka eli a Eli Sukrona, ka mea i hoʻomaka i ka makahiki 1995, ua wehe i kahi pā kaua nui o nā pōhaku ʻelima-toni i hoʻopaʻa ʻia he 21 kapuaʻi (6 mika) ākea. Ua kōkua nā ʻāpana ipu lepo i 3,800 mau makahiki o nā pā pakaua. ʻO ia nā pā nui loa i ʻike ʻia ma ka ʻāina ma mua o ka wā o ke aliʻi ʻo Herode, ka mea hana manaʻo nui i hoʻonui i ka lua o ka luakini o nā Iudaio ma Ierusalema kokoke i 2,100 mau makahiki i hala. Ua hoʻopuni ʻia ka pā kaua i kahi pūnāwai a manaʻo ʻia ua pale i ke kumu wai o ke kūlanakauhale kahiko.
Ua kūkulu ʻia ka pā kaua ma mua o 800 mau makahiki ma mua o ka lawe pio ʻana o ke aliʻi iā Dāvida mai kona mau aliʻi Iebusa. Ua ʻōlelo ʻo Sukron, ʻo ka moʻolelo Baibala o ko Dāvida naʻi ʻana iā Ierusalema e hāʻawi ana i nā hōʻailona e kuhikuhi ana i kēia pā kaua ma ke ʻano o ke komo ʻana o Dāvida i ke kūlanakauhale.
800 makahiki ma mua o ka hoʻihoʻi ʻana o ke aliʻi ʻo Dāvida iā mākou i ka makahiki 1800 BC a ʻo kēia, e like me kā mākou i hōʻike aku ai iā ʻoe ma luna nei, ʻo ia ka manawa i noho aliʻi ai ʻo Melekezideka mai Salema mai. No laila, ua kūkulu ʻia kēia mau pā pōhaku e Melekizedeka a ua hōʻoia ʻia e ka ʻike ʻana.
ʻO kēia mau kiʻi ʻelua e hōʻike ana i kēia pā i ʻike ʻia i ka wā o Melekideka a me ka Iebusi a me Dāvida i ka wā i hoʻopio ai ʻo ia i ke kūlanakauhale.
Akā, e hoʻomanaʻo ʻoe, ʻo ke kūlanakauhale ʻo Salema, a me Iebusa, a me ke kūlanakauhale o Dāvida, ʻo ia kahi like loa, aia lākou a pau ma ka ʻaoʻao hema loa o ka moʻo e like me ka hōʻike ʻana iā ʻoe ma nā palapala ʻāina ʻelua. ʻO nā mea a pau mai ka punawai ʻo Gihona ma ka hema a i ʻole.
ʻO ka ʻāpana melemele ma lalo ke kūlanakauhale ʻo Salema. I ka wā i hopu ai ʻo David, hoʻihoʻi ʻo ia i ka Milo a mākou i hōʻike ai i ka uliuli.
Aia kekahi mau ʻeli hoʻohauʻoli loa ma ka ʻāina ʻo Gihona i loaʻa e Eli Sukrona i ʻōlelo ʻia ma luna aʻe paha he wahi mōhai kahiko ia ma mua o ka hana ʻana o Solomona i ka luakini. ʻO kēia paha ka wahi i hoʻohana ʻia e Melekisedeka? Aia ka ʻaha i waho no ka mea he ʻelua makahiki wale nō kēia mau ʻike. ʻAʻole au i ʻike iā lākou iho.
ʻO kēia kiʻi aʻe he pōhaku kia i manaʻo ʻia ʻo ia ka monument (matzevah - Genesis 28:22) a Iakoba i kūkulu ai e hōʻoia i kāna berita me ke Akua a lawe i kona inoa ʻo ʻIseraʻela.
Kinohi 28:10 Ka moeuhane a Iakoba
Haʻalele ʻo Iakoba iā Beʻereseba, a hele akula i Harana. A hiki aku la ia i kahi, a malaila i noho ai ia po, no ka mea, ua napoo ka la. Lalau iho la ia i kekahi pohaku o ia wahi, a waiho iho la malalo o kona poo, a moe iho la ma ia wahi. Moe iho la ia, aia hoi, he alapii i kukuluia ma ka honua, a ua hiki aku kona piko i ka lani. Aia hoi, e pii ana na anela o ke Akua, a e iho mai ana maluna ona! Aia hoi, ku mai la o Iehova maluna iho, i mai la, Owau no Iehova, ke Akua o Aberahama, o kou makuakane, a o ke Akua o Isaaka. ʻO ka ʻāina āu e moe ai, ʻo ia kaʻu e hāʻawi aku ai iā ʻoe a me kāu poʻe mamo. E like auanei kau poe mamo me ka lepo o ka honua, a e laha aku oe ma ke komohana, a ma ka hikina, a ma ke kukulu akau, a ma ke kukulu hema, a ia oe a me kau poe mamo e hoopomaikaiia'i na ohana a pau o ka honua. Aia hoi, me oe no wau, a e malama no au ia oe i na wahi a pau au e hele ai, a e hoihoi mai au ia oe i keia aina. No ka mea, ʻaʻole au e haʻalele iā ʻoe, a hana au i ka mea aʻu i hoʻohiki ai iā ʻoe. Ala aʻela ʻo Iakoba mai kona hiamoe ʻana, ʻī akula ia, He ʻoiaʻiʻo ma kēia wahi ʻo Iēhova, ʻaʻole au i ʻike. Makaʻu ihola ia, ʻī ihola, “Nani kēia wahi! ʻO kēia ka hale o ke Akua, ʻo ia ka puka o ka lani.
A i kakahiaka nui, lalau aku la o Iakoba i ka pohaku ana i waiho ai malalo iho o kona poo, a hooku ae la ia i eho, a ninini iho la i ka aila maluna iho. Kapa iho la ia i ka inoa o ia wahi o Betela, aka, o Luza ka inoa o ia kulanakauhale mamua. A hoohiki iho la o Iakoba, i aku la, Ina e noho pu ke Akua me au, a e malama mai ia'u ma keia ala a'u e hele ai, a e haawi mai ia'u i ka berena e ai ai, a me ke kapa e aahu ai, i hoi hou mai ai au i ka hale o ko'u makuakane me ka maluhia; a laila ʻo Iēhova nō koʻu Akua, a o keia pohaku a'u i kukulu ai i kia, e lilo ia i hale no ke Akua. A ʻo nā mea a pau āu e hāʻawi mai ai iaʻu, e hāʻawi aku au iā ʻoe i ka hapaʻumi piha.
Pehea ke ano o Ierusalema i ka wa o Davida ke alii? I ka hiki ana o Davida, ua oi aku ka pakaua mamua o ke kulanakauhale. Ua kapaia ka pakaua o Iebusa, aole o Ierusalema.
ʻO ka mea i nalowale mai nā kiʻi ma luna nei, ʻo ia ka mea a lākou e ʻike ʻole ai ma Archeology. A ʻo ia ka Akra. I mea e loaʻa ai iā ʻoe, pono ʻoe e hele i mua ma ka mōʻaukala ma kahi o 900 mau makahiki mai ka wā o Dāvida a hiki i ka wā o ka poʻe Maccabees.
Wahi a ka poʻe makemake lākou e mālama iā Chanukah e hoʻomanaʻo i ka hanana o kēia manawa. He wahahee ia. Ina e heluhelu maoli lakou i ka moolelo ma na buke a Makabeo, ua ike lakou i keia mau mea. Akā, makemake lākou e wikiwiki e hoʻomālamalama i nā kukui a poina lākou i nā mea āpau.
Inā mākou e noho ma kēlā ʻaoʻao o Kederona a nānā i ke kūlanakauhale o Dāvida, e ʻike mākou i kekahi mea e like me kēia hale kākela ma ka ʻaoʻao hema o ka piʻi ʻana i ka lewa.
Inā ʻoe e kiʻi i kēia kiʻi o kahi Kakela i kapa ʻia ʻo Citadel a me Akra a waiho i kahi i kū ai ke Kulanakauhale o Dāvida a i ʻole mauna Ziona ma ka ʻaoʻao hema o kahi aʻu e kū nei a ma kahi ʻano pololei. malalo iho o ka mauna luakini i keia wa. ʻO nā lāʻau ma ka ʻaoʻao ʻākau oʻu, aia ma kahi o ka pūnāwai ʻo Gihona, a ʻo ka pā kaua o Dāvida aia ma loko o nā pā a puni ʻo Gihona. ʻO ka pā kaua a me ka Milo kahi i ʻokoʻa i kona pale ʻana, ʻo ia ka Akra o Dāvida.
Mahalo nui iā Pauline Benjes no kāna kōkua i ka hana ʻana i kēia mau kiʻi e hōʻike i nā mea hiki ʻole iā mākou ke ʻike hou.
ʻO kahi o kēia Citadel, kēia Akra i kū ai i kēia manawa e like me kēia kiʻi ma lalo nei. ʻO kā mākou hui mākaʻikaʻi e noho ana ma luna o nā pōhaku ākea kahi i kū ai ke kūlanakauhale ʻo David, ka Citadel, ka Akra.
Heluhelu kakou no ka make ana o ke kulanakauhale o Davida, ka mauna Ziona i kapaia o Ariela ma ka buke a Isaia. Oia ka Liona o Iehova, (Ari o El).
Ka hoopilikia ana ia Ierusalema
Isaia 29:1 Auwe, Ariela, Ariela,
ke kulanakauhale kahi a Davida i hoomoana'i!
E hoʻonui i ka makahiki i ka makahiki;
e holo na ahaaina.
Akā, e hoʻopilikia au iā ʻAriʻela,
a e hiki mai ana ke kanikau a me ke kanikau.
a e like auanei ia me Ariela ia'u.
A e hoomoana ku e au ia oukou a puni,
a e hoʻopilikia iā ʻoe i nā hale kiaʻi
a e kūkulu au i mau pā kaua e kūʻē iā ʻoe.
A e hoʻohaʻahaʻa ʻia ʻoe; mai ka honua e ʻōlelo ʻoe,
a mai ka lepo mai e kulou iho ai kau olelo;
E puka mai kou leo mai ka honua mai e like me ka leo o ka uhane,
a mai ka lepo e hawanawana ana kau olelo.
Akā, e like auaneʻi ka lehulehu o kou poʻe ʻenemi e like me ka lepo liʻiliʻi,
A o ka lehulehu o ka poe lokoino e like me ka opala hele.
A i ka manawa koke, hikiwawe,
e ʻike ʻia ʻoe e ka Haku o nā kaua
me ka hekili a me ke olai a me ka halulu nui.
me ka puahiohio a me ka ino, a me ka lapalapa o ke ahi e hoopau ana.
A me ka lehulehu o na lahuikanaka a pau i kaua aku ia Ariela,
ʻO ka poʻe a pau e kaua aku iā ia, a me kona pā kaua, a hoʻopilikia iā ia,
e like ia me ka moeuhane, ka hihio o ka po.
E like me ka moeʻuhane o ke kanaka pololi, aia hoʻi, e ʻai ana ia;
A ala aʻela me ka pōloli ʻole.
A e like me ka moeʻuhane o ke kanaka make wai, aia hoʻi, e inu ana ia;
A ala aʻela me ka nāwaliwali, me kona make wai ʻaʻole i pau.
pela no ka lehulehu o na aina a pau
e kaua ana i ka mauna Ziona.
E kāhāhā iā ʻoukou iho a e kāhāhā;
makapo oukou a makapo!
E ona, aole nae i ka waina;
ʻaʻole naʻe me ka inu ʻawaʻawa!
No ka mea, ua ninini mai ka Haku maluna o oukou
he uhane hiamoe loa,
a ua hoʻopaʻa i kou mau maka (nā kāula),
a uhi i ko oukou mau poo (ka poe ike).Ua lanakila ʻo Dāvida ke aliʻi i ka pā kaua Iebusa ma kahi o 1003 T.K., a ma hope o kona neʻe ʻana, kapa ʻia ʻo ia ʻo “Ke Kulanakauhale o Dāvida. Ua hoʻonui ʻia ke kūlanakauhale e Dāvida a me kāna keiki ʻo Solomona, a ma hope i hoʻonui ʻia e ke aliʻi ʻo Hezekia ma kahi o 700 BC. Ua ulu ʻo Ierusalema a hiki i ka wā i luku ʻia ai e ko Babulona ma kahi o 586 BC. Ua hoʻi ʻo Nehemia i Ierusalema ma kahi o 450 K.K. Ma hope o ka make ʻana o Alexander the Great i ka makahiki 323 T.K., ua lawe ka poʻe alakaʻi Ptolemaic iā Ierusalema a kūkulu i kahi o ke Kulanakauhale mua o Dāvida e hale i ko lākou mau pūʻali koa. Ua hoʻohui lākou i nā hale kiaʻi kiʻekiʻe ma ka ʻaoʻao ʻākau o ko lākou pā kaua e makaʻala i ka hele ʻana o ka luakini. (E hoʻomanaʻo, ʻo ke kūkulu ʻia ʻana o ka pōhaku paepae ma nā kiʻi ma luna aʻe nei) Ma ke kiʻi ma luna, hiki iā ʻoe ke ʻike i ka Dome kālā o ka hale pule e kū ana ma ka mauna Temple. Hōʻike kēia e hiki i nā koa ke nānā i nā hana a puni ka luakini mai luna o kēia mau hale kiaʻi a me nā hale kiaʻi ʻē aʻe e noho ana ma luna o ke kualono. Ua hoʻouna ʻia kekahi o nā kākau ʻōlelo Iudaio i ʻAigupita e unuhi i ka Palapala Hebera i ka ʻōlelo Helene ma kahi o 250 BCE a ʻo ia ka poʻe kākau ʻōlelo i kapa mua i ka pā kaua, ʻo ʻAkra, i ka wā i unuhi ai lākou i ka II Samuel 5: 9.
KE KAHI O KA AKRA
Ua alakaʻi hewa ʻia e Josephus, ua hoʻāʻo ka poʻe ʻepekema hou e ʻimi i ka Seleucid Akra kahiko ma ka paia hema o ka mauna Temple mua a i ʻole ma kekahi wahi like. ʻO ka wahi maoli o ka ʻAkra ma ke kūlanakauhale o Dāvida, ua hāʻawi ʻia ma kahi o ʻelua haneri makahiki ma mua o Josephus ma ka Buke a I Maccabees. E nana (e kaha ana ia makou): I Maccabees I. 33 A kukulu iho la lakou (ka poe Seleucid) i ke kulanakauhale o Davida me ka pa nui a paa, a me na halekiai ikaika, a hoolilo iho la lakou ia i wahi paa (Gk. akpau Akra) no lakou. , Ua hoopio o Simona i ka pakaua o Akra mai na koa o Anetioko i kakauia ma: I Maccabees XIV. 36, 37 No ka mea, i kona (Simona) ua pomaikai na mea ma kona lima, a ua laweia'ku ko na aina e mai ko lakou aina aku, a me ka poe ma ke kulanakauhale o Davida ma Ierusalema, ka poe i hana i hale kiai no lakou iho (Gk. akpav. Akra), no laila lākou i hoʻopuka ai a hoʻohaumia i nā mea a pau e pili ana i ka hale kapu, a ua hana ʻino nui lākou ma kahi hoʻāno.
ʻO ka hoʻohana ʻana i kēia huaʻōlelo Helene akpav (Akra) e wehewehe i kahi paʻa ikaika, paʻa a i ʻole "ka hale kiaʻi". ʻO kēia pā kaua, ʻo ia ka ʻAkra, ʻo ia ka pā kaua a Dāvida i hoʻopio ai mai ka Iebusi mai, i ka wā i hoʻolilo ai ʻo ia iā Ierusalema i kūlanakauhale nui nona: 5 Samuel 7: 32 Akā naʻe, lawe pio ʻo Dāvida i ka pā kaua o Ziona: ʻo ia ke kūlanakauhale ʻo ia. David. O ke kulanakauhale o Davida kahi o ka Seleucid Akra ua hooiaio ia e kekahi pauku ma I Maccabees kahi i hoounaia'i ke alii hewa o Nikanora i Ierusalema e ke alii Seleucida o Demeterio e luku i ka poe hahai ia Iuda Makabeo. Ua pepehi nae o Iuda i elima tausani kanaka o Nikanora, alaila, hoomau ka moolelo ma: I Makabeo VII. XNUMX
… a holo aku ke koena i ke kulanakauhale o Davida. Hōʻike kēia i ke kūlanakauhale holoʻokoʻa o Dāvida (ʻeiwa ʻeka) i hoʻomalu ʻia e ka Seleucids nāna, ma o ka puka punawai a i ʻole ka ʻīpuka lepo ma ka hema, i ʻae ai i ke komo ʻana i nā koa o Nicanora i loko o ka Akra.
ʻO Josephus, ma ka hilinaʻi ʻana i nā kuʻuna, ua kuhi hewa ʻo ia ʻo ka Akra "ua hoʻopili ʻia a piʻi aʻe ma luna o ka Temepela ma Ierusalema." ʻOiaʻiʻo, ʻaʻole hiki ke hoʻopili ʻia kahi hale kālaiʻāina i ka luakini. Ua manaʻo kekahi poʻe ʻo Josephus ka manaʻo ua hoʻopili ʻia ka Akra i ka pā paʻa hema, akā ʻaʻole hiki ʻole. Ua kūkulu ka poʻe Hasmoneans i ko lākou hoʻonui ʻana i ka ʻaoʻao hema o ka mauna Temple mua ma 152 BC, ma mua o ka luku ʻia ʻana o ka Akra e Simona ma kahi o 137 BC. E nana i na mea kahiko o ka poe Iudaio Buke XIII. Mokuna VI Ua hoʻopilikia ʻo Simona i ka pā kaua o Ierusalema, a hoʻolei ihola i lalo i ka honua, i lilo ʻole ia i puʻuhonua hou no ko lākou poʻe ʻenemi. 'o ia ho'i, aia ka Akra me kona mau hale kia'i ki'eki'e e nānā ana i ka luakini ma kahi 'oko'a. Aia kēlā wahi ma ke kūlanakauhale o Dāvida e like me kā mākou i ʻike ai. Ma kahi ʻē aʻe ma kāna Antiquities of the Jews, ʻōlelo ʻo Josephus i ka Akra: Buke XII. Ch. V Ua puhi no hoi oia (Atioko IV) i na hale maikai loa; a i kona hoohiolo ana i na pa o ke kulanakauhale, kukulu iho la ia i hale pakaua ma ka aoao haahaa o ke kulanakauhale, no ka mea, ua kiekie ia wahi, a nana aku la i ka luakini, no ia mea, hana iho la oia ia mea i na pa kiekie a me na halekiai, a hoonoho iho la i ka poe koa. Makedonia. ʻO Qedem 19, ʻaoʻao 29 mai ke Kulanui Hebera e ʻōlelo ana ʻo ka puʻu o ke Kulanakauhale ʻo David ka hapa nui o ke kūlanakauhale haʻahaʻa ("ka ʻaoʻao haʻahaʻa o ke kūlanakauhale"). ʻO ka Akra (ka hale paʻahao), a laila, e noho ana i ke kūlanakauhale o Dāvida, e pili ana i ka luakini (ʻaʻole ka mauna o ka luakini). Ma ʻaneʻi i kūkulu hou ai ʻo Antiochus IV i ka pā kaua a kona makua kāne, ʻo Antiochus III ka Nui, i hoʻopio ʻia mai ka poʻe Ptolemy o ʻAigupita.
ʻO ka ʻaoʻao hema o ko lākou pā hikina (W 151-152 mai ka ʻeli ʻana a Dr. Shiloh), i kūkulu ʻia ma luna o ka pōhaku moe, ke waiho mau nei ma Area D1 ma luna o ka puʻu ma ke ʻano he ʻāpana o ke kūlanakauhale ʻo David Archaeological Park. Ua hōʻoia ʻo Kauka Shiloh i ka hoʻopaʻa ʻana o W 151-152 i ka wā Helene (Seleucid) e nā ʻāpana limestone chalky, hōʻole ʻia mai kahi lua o ka wā Peresia, i loaʻa ma lalo o ka pā (Qedem 19, ʻaoʻao 8). Aia nō ma ka ʻaoʻao ʻākau o ke kūlanakauhale ʻo David Archaeological Park nā ʻōuli o ka pā kuahiwi o luna (W 309) a me nā koena o nā hale kiaʻi ʻelua (hema, W 310, a me ka ʻākau, W 308) ma kēlā me kēia ʻaoʻao o ka Stepped Stone Structure. ʻO ka mea pōmaikaʻi iā mākou, i ka pau ʻana o ka hana ʻana o ka poʻe Helene, ua uhi lākou i nā kumu ma ka ʻaoʻao o ka puʻu me ka 10' a 13' glacis mānoanoa o ka honua a me nā ʻiliʻili i hoʻopaʻa i ka ʻili o ka pali a paʻakikī i ka ʻenemi ke piʻi.
Ua loaʻa kahi papa (5 kapuaʻi mānoanoa) o ka ipu lepo o Peresia ma lalo o ka hale kiaʻi ʻākau e Eilat Mazar. Ua ʻike ʻia nā hōʻike o ka luku ʻia ʻana o Babulona ma lalo o kēlā. ʻElua mau kanu ʻīlio ma waena o ka ipu lepo o ka wā Peresia a me ka hale kiaʻi ponoʻī. E hōʻike ana kēia ua kūkulu koke ʻia ka hale kiaʻi ma hope o ka haʻalele ʻana o ko Peresia akā ma mua o ka hiki ʻana mai o ka poʻe Helene. Aia ʻo Zerubabela ma Ierusalema no nā makahiki ʻelua ma mua o ka hoʻomaka ʻana e kūkulu hou i ka luakini (Ezra 3: 8) a ua kūkulu paha ʻo ia i ka hale kiaʻi e pale ai i ka wahi o ka hale aliʻi. Ua wehewehe ʻo ʻEzera 4: 12 i ke kūkulu ʻana o nā Iudaio i "ke kūlanakauhale kipi i ke kūlanakauhale ʻino, a kūkulu lākou i nā pā ona, a hoʻohui i nā kumu." Hōʻike pū ʻo Hagai 1: 1-5 ua hana ʻia ka hana ma ko lākou mau hale ma mua o ka pau ʻana o ka luakini:
“I ka lua o ka makahiki o Dariu ke alii, i ke ono o ka malama, i ka la mua o ka malama, hiki mai ka olelo a Iehova ma o Hagai la ke kaula ia Zerubabela ke keiki a Salatiela, ke kiaaina o Iuda, a ia Iosua ke keiki a Iosedeka, ke kahuna nui, i ka i ana, Ke olelo mai nei o Iehova o na kaua penei, Ke olelo nei keia poe kanaka, Aole i hiki mai ka manawa, ka manawa e kukuluia'i ka hale o Iehova. A laila hiki mai ka ʻōlelo a Iēhova ma o Hagai lā ke kāula, ʻī maila, ʻO ʻoukou anei ka manawa e noho ai i loko o ko ʻoukou mau hale paʻa, a ua neoneo kēia hale? Ano, ke olelo mai nei o Iehova o na kaua penei; E noʻonoʻo i kou mau ala.
Ua hoʻoikaika ka poʻe Helene i ka hale kiaʻi a hoʻihoʻi hou i ka pā kaua, me ka hoʻohui ʻana i ko lākou mau hale kiaʻi kiʻekiʻe e nānā pono ana i ka luakini ma ka ʻākau. ʻO nā pōhaku i hoʻohālikelike ʻia i hoʻohana ʻia i ka hana ʻana i ka pā, me kona mau hale kiaʻi ʻelua, ke hōʻoiaʻiʻo nei ʻaʻole hiki i ka Hasmoneans ka poʻe kūkulu hale no ka mea ua hoʻohana lākou i nā pōhaku ʻehā me kahi luna koʻikoʻi i kā lākou hana. E nana i ka Antiquities of the Jews by Josephus: Buke XIII, Mokuna II I (ke alii Demetrio) haawi aku oe ia oe e hana hou a kukulu hou i kou luakini, a e hanaia na mea a pau ma kuu lilo. Ke ʻae aku nei au iā ʻoe e hana i nā pā o kou kūlanakauhale, a e kūkulu i nā hale kiaʻi kiʻekiʻe, a e kūkulu ʻia ia mau mea ma koʻu ʻoihana. na pohaku huinahalike, i mea e malu ai i ko lakou poe enemi.
E hoʻomaopopo hoʻi: I Maccabees X. 10
Noho ihola ʻo Ionatana ma Ierusalema, a hoʻomaka ihola e kūkulu a hoʻoponopono i ke kūlanakauhale. Kauoha ae la ia i ka poe paahana e hana i na pa, a me ka mauna Ziona a puni me na pohaku huinahalike no ka pakaua; a hana iho la lakou pela. ʻIke ʻia kahi hiʻohiʻona o kā lākou kūkulu ʻana i nā pōhaku ʻehā i kēia lā ma ko lākou hoʻonui ʻia ʻana o ka pā o ka luakini ma ka ʻaoʻao hikina o ka mauna luakini ma ka ʻākau o ke "Seam" o ka hoʻonui ʻana o Herode i ka hema. ʻO nā hiʻohiʻona ʻē aʻe ʻo ka hale kiaʻi Hasmonean kokoke i ka Broad Wall, nā pōhaku kumu o Herode's Citadel a me nā wahi ʻē aʻe me ka pā hema o ke kūlanakauhale ʻo Ierusalema, i ʻeli ʻia e Bliss lāua ʻo Dickie. Ma hope o ka make ʻana o Ionatana, ua luku ʻo Simona kona kaikaina i ka Akra e like me ka mea i kākau ʻia ma ka Antiquities of the Jews e Josephus:Buke XIII. Mokuna VI…ua hoʻopaʻa i ka mauna, a ma ia hana i hoʻopau i ke ao a me ka pō me ka ʻole o ka hoʻomaha ʻana, ʻo ia ka mea i lilo iā lākou ʻekolu makahiki holoʻokoʻa, ma mua, ua hoʻoneʻe ʻia, a lawe ʻia i kahi pae holoʻokoʻa me ka pāpū o ke koena o ke kūlanakauhale. Ua hōʻike ʻia nā ʻeli hou ma luna o ka Stepped Stone Structure ua hoʻokō ʻia kēia ʻōlelo. Ua pau loa ka pā kaua nui me kona mau pā nunui a me nā hale kiaʻi kiʻekiʻe. ʻO ia ka "paʻa me ka pāpū o ke koena o ke kūlanakauhale." I kēia mau lā, hiki i ka malihini ke nānā i lalo i nā pahu ʻaila ʻoliva Iebuse a me nā mea hana kahiko i kālai ʻia mai ka pōhaku. Inā ʻaʻole i uhi ka poʻe Helene i ka Stepped Stone Structure a me nā kumu o nā hale kiaʻi ʻelua me kahi glacis lepo mānoanoa, ʻaʻohe o mākou hōʻike ʻike ʻia i kēia lā no nā pā kaua i noho mua ma kēia wahi.
I ko'u hiki mua ana mai e eli ma ke kulanakauhale o Davida, ua hoonohoia au ma ka wahi D2 o Kauka Silo, ma ka hema pono o ke kualapa kahi i ku ai ka Akra. Ma laila mākou i loaʻa ai ʻelua kālā (hoʻokahi mai 40-37 BC a ʻo kekahi mai 37-4 BC). Ua loaʻa kahi kālā mai ka makahiki 49 BC ma Area E1 kokoke i ka Stepped Stone Structure. Hōʻike ia i ke poʻo o Zeus. Ua loaʻa pū kekahi ʻāpana niho ʻelepani i kāhiko ʻia e hōʻike ana iā Zeus. ʻO ka mea nui loa ka nui o nā keneta o ka wā Helene i loaʻa ma ke kūlanakauhale o Dāvida. Ua ʻike ʻia ma ʻaneʻi he 135 mau kālā o ka wā Helene.
I kekahi lā i koʻu ʻeli ʻana ma kahi kokoke i lalo o ka pā waena waena o Hezekia ma Area D2, ua ʻike au i kahi ʻauʻau mai kahi ipu nui e waiho ai i ka makahiki ʻewalu BC, i ka manawa o Hezekia. Ua hoʻomau au i ka ʻeli ʻana ma ka pā a hiki i ka pōhaku moe. ʻO kēia pā o Hezekia i hoʻoponopono ai ma hope. He kanakolukumamālima manawa ma Nehemia mokuna ʻekolu ua haʻi ʻia iā mākou ua "hoʻoponopono" ʻo Nehemia i ka pā. ʻAʻole ʻo ia i kūkulu i pā hou nona ponoʻī ma luna o ke kualono.
I koʻu mahalo ʻana i ka lāʻau ma lalo o ka pā o Hezekia, kāhea maila kekahi, "Pono!" Ua ʻākoakoa nā kānaka a pau e ʻike i ka ʻike hou. Ua hoʻololi ʻia ʻo ia he kīʻaha kīʻaha Rhodian i hoʻopaʻa ʻia mai ka manawa o ka noho ʻana o Seleucid i ka Akra ma ke kūlanakauhale o Dāvida. ʻO ka loaʻa ʻana o ka nui o kēia mau pahu Rhodian i hoʻopaʻa ʻia ma ka Hellenistic i hoʻopaʻa ʻia i ka ʻeli ʻana i ke kūlanakauhale ʻo David e hōʻike ana i ka noho ʻana o Seleucid ma kēlā ʻāpana o Ierusalema i ka wā Helene (331-37 BC). ʻAʻole i emi iho ma kahi o 450 mau lima i hoʻopaʻa ʻia i loaʻa ma waena o kēlā mau lā, 267 o lākou i pili i ka manawa o Antiochus III a me kāna keiki ʻo Antiochus IV Epiphanes.
ʻO kēia nui o nā dālā a me nā pūlima Rhodia i hoʻopaʻa ʻia o ka wā Helene i loaʻa ma nā wahi D a hiki i G, ma lalo o ka hikina hikina o ke kūlanakauhale ʻo Dāvida, e hōʻike ana i ke alo o ka poʻe Seleucids ma ke kūlanakauhale o Dāvida.
I ka hiki mua ana o Alekanedero ka Nui i Ierusalema, ua hookipa mai na Iudaio o ke kulanakauhale ia ia. Ma hope o kona make ʻana, ua hoʻokūpaʻa ikaika kona mau hope Ptolemaic mai ʻAigupita mai ma ke kūlanakauhale ʻo David (Akra). Noho lakou malaila a kipakuia e Antiochus III ka Nui e like me ka mea i ikeia ma ka Antiquities of the Jews.
Buke XII Ch. III Eia kekahi, i ke au ia Anetioko ka Nui, hele aku la na Iudaio io na la, a hookipa ia ia iloko o ke kulanakauhale, a kokua koke ia ia i kona hoopilikia ana i ka poe koa ma ka pakaua o Ierusalema. ʻO ia ka manawa i kākau ʻia ai ka unuhi Helene Septuagint o ke Kauoha Kahiko Hebera. Ua ʻōlelo ka Antiquities of the Jews ua kauoha ʻo Ptolemy II Philadelphus i ke Kahuna Nui ma Ierusalema e hoʻouna iā ia i ʻeono mau lunakahiko mai kēlā me kēia ʻohana ʻumikūmālua o ka ʻIseraʻela e unuhi. Ua hoouna aku o Eleazara, ke kahuna nui, i kanahikukumamalua, i kamaaina loa ia Ierusalema ma ke ano nui, a me ka Akra inaina.
ʻO ka hōʻike hope loa, koi, a ʻo ka Akra aia ma kahi kahua hoʻolālā like me ke kūlanakauhale ʻo David i loaʻa ma ka paukū ʻekolu o ka Septuagint kahi i loaʻa ai ka huaʻōlelo Akra:
II Samuela 5:9 Noho iho la o Davida ma ka puukaua, a ua kapaia ke kulanakauhale o Davida, a kukulu iho la oia i ke kulanakauhale a puni mai ka pakaua mai (Gk. akpau Akra), a kukulu iho la oia i kona hale iho.ʻO kā mākou hopena ʻaʻohe mea ʻē aʻe i kūkulu ʻia ʻo Akra elusive ma ke kahua kumu o ke kūlanakauhale ʻo Dāvida me kona mau hale kiaʻi e kū pono ana i ka mauna o ka luakini e like me ka mea i wehewehe ʻia i ʻelua manawa ma ka puke a I Maccabees a hoʻokahi ma ka Septuagint.
Eia hou na mea hoike elua e hai mai ana ia oe, ua wawahiia ka Akra a hiki i ka pohaku, a i keia la, aohe mea i koe o ke kulanakauhale o Davida, kona hale pakaua a Melekezideka i kukulu ai, a me Davida i hooikaika hou ai mai ka Milo mai. Ua pau ka mahalo i ka Hasmoneans.
A laila hoʻopaʻa ihola lākou i ke kūlanakauhale o Dāvida me ka pā paʻa nui, a me nā hale kiaʻi ikaika, a lilo ia i pā kaua no lākou. Ma laila lākou i hoʻonoho ai i ka poʻe hewa, nā kānaka kipi.
—1 Makapaio 1:33–341 Maccabees 31;33 31 A hao ae la ia i ke kulanakauhale, a puhi ia wahi i ke ahi, a wawahi i kona mau hale a me na pa a puni. 32 Lawe pio aku la lakou i na wahine a me na kamalii, a lalau iho la i na holoholona. 33 A laila hana lākou i ke kūlanakauhale o Dāvida me ka pā paʻa nui, a me nā hale kiaʻi ikaika, a lilo ia i pā kaua no lākou.
Puhi aku la ia i na wahi maikai o ke kulanakauhale, a wawahi i na pa ilalo, a kukulu iho la i ka Akra ma ke kulanakauhale haahaa; no ka mea, ua lawa ia e nana aku i ka luakini, a no ia kumu i hooikaika ai oia ia wahi me na pa kiekie a me na halekiai, a hoonoho iho la i ka poe koa Makedonia maloko.
— Josephus, Nā Mea Kahiko Iudaio 12.252
144-135 BC Ua lilo o Simona Makabaio i alakai no ka poe Iudaio; kipaku aku i ko Suria mai Ierusalema aku
142 BC Ua loaʻa iā Simon Maccabaeus ke kūʻokoʻa mai ka poʻe Seleucids. Ua lilo ʻo Ierusalema i kapikala, me nā ʻāina hoʻomalu ʻekolu: Iudea, Galilaia, a me Trans Ioredane
141 BC Hoʻokumu ʻia ʻo ka Sanhedrin e wehewehe a hoʻokō i nā kānāwai o ka hoʻomana Iudaio. Ua halawai ka Sanedrini Nui me na lala 71 ma Ierusalema. Ua loaʻa i nā kūlanakauhale ʻē aʻe nā ʻaha hoʻokolokolo kūloko (sānhedrin liʻiliʻi) me 23 mau lālā pākahi
140 BC Ua lawe ʻo Simon Maccabeus i nā inoa ʻo ke Kahuna Nui, ka Luna Nui, a me ka Etenaka o nā Iudaio.
140-63 BC ʻO ka Moʻokūʻauhau Hasmonean o nā Kahuna Nui, i hoʻokumu ʻia e Simon Maccabaeus.
134 BC ka pepehi ʻana iā Simona Makabaio a me kāna mau keiki kāne ʻo Matatia a me Iuda, e ka hūnōna kāne a Simona, ʻo Ptolemai.
Nā mea kahiko o nā Iudaio - Buke XIII.6,7
7. Aka, o Simona, ka mea i hooliloia i kahuna nui e na kanaka, i ka makahiki mua o kona kahuna nui, ua hookuu aku ia i kona poe kanaka mai ko lakou noho luhi ana malalo o ko Makedonia, a ae aku la ia lakou e hookupu hou aku ia lakou; Ua loaa ia lakou ke kuokoa a me ke kuokoa mai ka hookupu ana mahope iho o na makahiki hookahi haneri me kanahiku (14) o ke aupuni o ko Asuria, mahope o Seleucus, ka mea i kapaia o Nicator, i loaa ai ke aupuni maluna o Suria. No ka nui loa o ke aloha o ka ahakanaka ia Simona, ua kakau lakou i ka lakou mau palapala i kekahi i kekahi, i ka makahiki mua o Simona ka hana lokomaikai a me ka hanauna o na Iudaio; no ka mea, malalo ona, ua hauoli loa lakou, a ua lanakila lakou maluna o na enemi e hoopuni ana ia lakou; no ka mea, ua hoohiolo o Simona i ke kulanakauhale o Gazara, a me Iope, a me Iamisa. Hoʻopilikia ʻo ia i ka pā kaua ʻo Ierusalema, a hoʻokahuli iā ia i lalo i ka honua, i lilo ʻole ia i puʻuhonua hou no ko lākou poʻe ʻenemi, i ka wā i hoʻopio ai lākou, e hana ʻino iā lākou, e like me ia a hiki i kēia manawa. A i kāna hana ʻana pēlā, manaʻo ʻo ia ʻo ko lākou ala maikaʻi loa ia, a ʻoi aku hoʻi no ko lākou pōmaikaʻi, e hoʻopololei i ka mauna ponoʻī kahi i kū ai ka pā kaua, i ʻoi aku ka kiʻekiʻe o ka luakini. A he oiaio, i kona kahea ana i ka ahakanaka, koi aku la oia ia lakou e hoohiolo pela; Ina e loaa ke aupuni i kekahi haole, a e hookomo i ka poe koa iloko o ia pakaua. Na keia olelo i alakai i ka ahakanaka e hoolohe, no ka mea, ua ao mai oia ia lakou, aole e hana wale i ka mea e pono ai ko lakou pono iho; , ka mea i lilo iā lākou i ʻekolu makahiki holoʻokoʻa ma mua o ka lawe ʻia ʻana, a lawe ʻia i kahi pae holoʻokoʻa me ka pāpū o ke koena o ke kūlanakauhale. Mahope iho o ka luakini ka mea kiekie o na hale a pau, i keia manawa ua wawahiia ka hale pakaua, a me ka mauna i ku ai. A ua hanaia keia mau hana malalo o Simona.
ʻO kēia hoʻohalikelike ʻana i ke kūlanakauhale o Dāvida, ʻo ka Akra, ke kumu i ka mahele nui i waena o ka poʻe a hānau ʻia ka Essenes a haʻalele i ka ʻāina ʻo Qumran kahi e kākau ai lākou i nā puke o ke Kai Make. Ua helu ʻia ʻo Simona ma ia mau puke ʻo ke aliʻi ʻino a ʻo ka poʻe o Qumran ka poʻe pono.
Aloha Joseph
Mahalo hou iā ʻoe no ka haʻawina mōʻaukala. Me ka moʻolelo ʻaʻole mākou e hoʻomaopopo i ka wā e hiki mai ana.
Hauʻoli wau i kāu mau nūhou.
Sābati Sālom
Aloha Joseph
Mahalo hou iā ʻoe no ka haʻawina mōʻaukala. Me ka moʻolelo ʻaʻole mākou e hoʻomaopopo i ka wā e hiki mai ana.
Hauʻoli wau i kāu mau nūhou.
Sābati Sālom
Ke heluhelu nei au iā Pāpā Joseph, kahi ʻāpana hoihoi loa…
Eia ka lono hoomana.
Ulu ka kilokilo Na Michael W. Chapman | Nowemapa 16, 2018 CNN News
Ma waena o 1990 a me 2008, ua ulu ka nui o Wiccans ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa mai 8,000 a 340,000, e like me ʻekolu mau noiʻi hoʻomana i alakaʻi ʻia e Trinity College ma Connecticut. Eia kekahi, ua hōʻike ka Pew Research Center i ka makahiki 2014 he 0.4% o ka heluna kanaka - 1 a 1.5 miliona ʻAmelika - "e ʻike iā Wicca a i ʻole Pagan."
ʻO 2018 kēia, no laila ʻoi aku ka nui o nā helu.
Mahalo, mai ke kapakai ʻo Oregon, Peter
ʻAe, ʻike wau i kēia akā ʻaʻole makemake wau e hoʻolaha.
Ke heluhelu nei au iā Pāpā Joseph, kahi ʻāpana hoihoi loa…
Eia ka lono hoomana.
Ulu ka kilokilo Na Michael W. Chapman | Nowemapa 16, 2018 CNN News
Ma waena o 1990 a me 2008, ua ulu ka nui o Wiccans ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa mai 8,000 a 340,000, e like me ʻekolu mau noiʻi hoʻomana i alakaʻi ʻia e Trinity College ma Connecticut. Eia kekahi, ua hōʻike ka Pew Research Center i ka makahiki 2014 he 0.4% o ka heluna kanaka - 1 a 1.5 miliona ʻAmelika - "e ʻike iā Wicca a i ʻole Pagan."
ʻO 2018 kēia, no laila ʻoi aku ka nui o nā helu.
Mahalo, mai ke kapakai ʻo Oregon, Peter
ʻAe, ʻike wau i kēia akā ʻaʻole makemake wau e hoʻolaha.
Ka luakini ? ʻO ka ʻōlelo ʻo Tabernacle Yessua ʻo ia ke ala ʻo ka ʻoiaʻiʻo a ʻo ke ola ke ala ʻo ka puka i ka pā hale ma waho o ka ʻoiaʻiʻo i loko o kahi hoʻāno ke ola i loko o kahi hoʻāno o ke ala a pau o ka berita e hana i nā ʻōlelo a kona makua kāne e hōʻike ana i ko mākou aloha iā Iēhova mai. Paul i kaikunane Joe
Ka luakini ? ʻO ka ʻōlelo ʻo Tabernacle Yessua ʻo ia ke ala ʻo ka ʻoiaʻiʻo a ʻo ke ola ke ala ʻo ka puka i ka pā hale ma waho o ka ʻoiaʻiʻo i loko o kahi hoʻāno ke ola i loko o kahi hoʻāno o ke ala a pau o ka berita e hana i nā ʻōlelo a kona makua kāne e hōʻike ana i ko mākou aloha iā Iēhova mai. Paul i kaikunane Joe